Alıntı ve atıf çalışmada kullanılan akademik kaynaktan gelen bilginin aktarılış biçimi doğrultusunda farklılaşmaktadır. Alıntılarda başka bir kaynaktan doğrudan metin veya ifade alınmaktadır. Atıfta ise metni veya bilgiyi doğrudan almadan esinlenilen kaynak belirtilmektedir. Alıntı yapılan metinler tırnak içerisinde belirtilirken atıf yapılan metinler ise tırnak kullanılmadan yalnızca referans belirtilerek verilmektedir. Kısaca alıntı ve atıf arasındaki en büyük fark metnin orijinalinin doğrudan kullanılıp kullanılmadığı noktasındadır.
Alıntı ve atıf kullanmak kaynağın güvenilirliğini arttırdığı ve intihal oranını düşürdüğü için akademik çalışmaların temelidir. İkisi arasındaki farka dikkat edilerek yazılan ve doğrudan alınan metinleri alıntı, dolaylı olarak alınan metinleri atıf olarak ifade edilen metinlerde bilginin şeffaflığı, doğruluğu ve araştırmanın kalitesi yükselmektedir.
Alıntı Nedir?
Alıntı bilimsel araştırmalarda kullanılan bilginin kaynağını göstermek için kullanılan bir yöntemdir. Alıntı ile birlikte okuyucular bilgilerin kaynaklarına kolayca erişebilmekte ve konu ile ilgili kaynakçaya kolaylıkla ulaşabilmektedir. Alıntılarda orijinal metin üzerinden değişim yapılmamakta ve anlam veya ifade değişimi olmamaktadır. Bu nedenle okuyucu ilgili cümleyi veya metni arattığında da doğrudan ana kaynağa erişim sağlayabilmektedir.
Atıf Nedir?
Atıf bir metin veya çalışmadaki bilgilerin esinlenildiği ve yorumlandığı ana kaynağı ifade etmenin bir yöntemidir. Atıf yapılırken orijinal kaynak doğrudan kullanılmadan yazarın bakış açısı ile değerlendirilip bilgi bu doğrultuda ifade edilmektedir. Bu nedenle atıflar sunulan bilginin doğruluğunu desteklerken başka bir yazarın da emeğine saygı göstermenin bir yoludur. Akademik çalışmalarda atıf yapmak, bilginin doğrulanabilirliğini arttırdığı için bilim dünyasındaki iletişimi güçlendirmektedir.
Keşfedin: Bilimsel Makale Türleri
Alıntı ve Atıf Aynı Şey Mi?
Hayır, alıntı ve atıf benzer kavramlar olsa da aynı şeyi ifade etmemektedir. Alıntılar orijinal kaynaktaki bilginin doğrudan ve değiştirilmeden aktarılması ile oluşturulurken atıflar yalnızca esinlenilerek yazılan bilgiler için kullanılmaktadır. Alıntılar, bir metinden doğrudan alınmış ifadeleri tırnak işaretleri ile ifade ederken atıflar kullanılan bilgilerin, fikirlerin, bulguların veya ifadelerin hangi kaynaktan alındığını veya esinlenildiğini göstermek için kullanılmaktadır.
Bir Gösterimin Alıntı veya Atıf Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Bir gösterimin alıntı veya atıf olup olmadığını anlamanın en kolay yolu metinde veya ifadede tırnak kullanılıp kullanılmadığına bakmaktır. Alıntılar metin içi tırnak ifadeleri ile belirtilirken atıf yapılırken tırnak işareti kullanılmamaktadır. Alıntılar aynı zamanda doğrudan kopyalanan metinler olduğu için genellikle intihal açısından daha kısa olarak yazılmaktadır. Atıflar ise yazarın özgün değerlendirmelerini de içerdiği için uzun olabilmektedir.
Atıf ve Kaynakça Aynı Şey Mi?
Hayır, atıf metin içerisinde başka bir kaynaktan alınan bilgiyi ifade etmek için kullanılırken kaynakça ise metnin sonunda atıfta ve alıntıda bulunan tüm kaynakların listesini sunmak için kullanılmaktadır. Atıf ve kaynakça akademik çalışmanın doğrulanabilirliğini ve güvenilirliğini artırırken aynı zamanda eseri okuyan kişi içinde sonraki çalışmaları için bir rehber niteliği taşımaktadır.
Keşfedin: Yüksek Lisans Yapmak İçin Ortalama Kaç Olmalı?
Doğrudan Alıntı Nasıl Biçimlendirilir?
Doğrudan alıntı (kaynağın cümlesinin kelimesi kelimesine aktarılması) yapılırken uzunluğa göre iki farklı biçimlendirme kuralı geçerlidir. Kırk kelimeden kısa alıntılar metin akışı içinde tırnak işareti içine alınarak yazılır ve sonunda yazar, yıl ve sayfa numarası belirtilir: “Araştırma bulguları, değişkenler arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir” (Yılmaz, 2020, s. 45). Kırk kelimeden uzun alıntılar ise blok alıntı (block quote) olarak yazılır: tırnak işareti kullanılmaz, metin sayfanın sol kenarından içeriye (genellikle 1,27 cm/0,5 inç) girintili başlatılır ve ayrı bir paragraf olarak biçimlendirilir.
Dolaylı Alıntıda (Parafraz/Atıfta) Kaynak Gösterme
Dolaylı alıntıda kaynağın fikri kendi cümlelerinizle yeniden ifade edilir; tırnak işareti kullanılmaz ancak yine de kaynak mutlaka belirtilmelidir. Sayfa numarası dolaylı alıntılarda zorunlu değildir ancak okuyucunun bilgiyi kaynakta bulmasını kolaylaştıracaksa eklenmesi önerilir: Yılmaz’a (2020) göre, değişkenler arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır.
Ne Zaman Doğrudan, Ne Zaman Dolaylı Alıntı Tercih Edilmeli?
Genel akademik yazım kuralı, dolaylı alıntının (parafrazın) tercih edilmesi yönündedir — tezin büyük bölümünün doğrudan alıntılardan oluşması, araştırmacının konuyu kendi cümleleriyle sentezleyemediği izlenimini verir ve intihal oranını da gereksiz yere yükseltebilir. Doğrudan alıntı, yalnızca ifadenin kendine özgü/benzersiz bir biçimde söylenmiş olması, bir tanımın birebir aktarılması gerektiği veya yazarın kendi kelimeleriyle anlamı bozmadan yeniden ifade etmenin mümkün olmadığı durumlarda tercih edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
En sık karşılaşılan hata, dolaylı alıntı yaparken yalnızca birkaç kelimenin değiştirilip cümle yapısının aynı bırakılmasıdır (mozaik intihal) — bu, gerçek bir parafraz sayılmaz ve intihal olarak değerlendirilir. Bir diğer hata, kırk kelimeden uzun alıntılarda tırnak işaretinin blok alıntı formatıyla birlikte kullanılmaya devam edilmesidir; blok alıntıda tırnak işareti kullanılmamalıdır, girinti biçimlendirmesi tek başına yeterlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kırk kelime sınırı tam olarak nasıl sayılır?
Alıntılanan cümle veya cümlelerdeki toplam kelime sayısı kastedilir; kırk kelimeye ulaşan veya bu sayıyı aşan her doğrudan alıntı blok alıntı biçiminde yazılmalıdır.
Bir paragrafın tamamını doğrudan alıntılamak uygun mudur?
Genellikle önerilmez; mümkünse alıntı en can alıcı cümle veya birkaç cümleyle sınırlı tutulmalı, geri kalan bağlam dolaylı alıntı (parafraz) ile aktarılmalıdır.
Dolaylı alıntıda sayfa numarası vermek zorunlu mu?
APA’da zorunlu değildir ancak uzun bir kaynağın belirli bir bölümüne işaret ediyorsanız, okuyucunun bilgiyi bulmasını kolaylaştırmak için sayfa numarası eklemeniz önerilir.
İlgili Yazılar
- APA Nedir? APA 7 Formatında Kaynakça Gösterme
- Word’de Roma Rakamı ile Sayfa Numaralandırma: Tez Ön Sayfaları İçin Adım Adım Rehber
- Word’de Otomatik İçindekiler Oluşturma: Başlık Stilleriyle Tez Formatlama Rehberi
- Tablo ve Şekil Başlıklandırma (Caption) Kuralları: APA ve Enstitü Standartlarına Göre Biçimlendirme
- Tez Kapak Sayfası Nasıl Hazırlanır? Format Kuralları ve Sık Yapılan Hatalar
- APA 7 Web Sitesi Kaynak Gösterme
- APA 7 Kitap Kaynakçası Nasıl Yazılır? Örneklerle Kaynak Gösterme
- APA 7 Makale Kaynakçası Nasıl Yazılır? Örneklerle Kaynak Gösterme
- Tezde Satır Aralığı ve Kenar Boşlukları Nasıl Ayarlanır? Word Adım Adım Rehber
- MLA ve APA Kaynak Gösterme Sistemleri Arasındaki Farklar
- Word’de Dipnot ve Sonnot Ekleme: Ne Zaman Hangisi Kullanılmalı?
- Profesyonel Bir Tez Savunması
- Tez Cümlesi ve Konu Cümlesi Arasındaki Fark Nedir?
- Araştırma Ödevi/Makalesi İçin Ana Hat (Outline) Nasıl Hazırlanır?
- Tezde Ekler (Appendix) Bölümü Nasıl Hazırlanır? Neler Eklenir?