Word'de Dipnot ve Sonnot Ekleme: Ne Zaman Hangisi Kullanılmalı?

Dipnot ve sonnot, kaynak gösterme sisteminin (APA, MLA gibi) yanı sıra ek açıklama yapmak veya bazı kaynak gösterme stillerinde (Chicago Notlu-Bibliyografya Stili gibi) doğrudan kaynak belirtmek için kullanılan araçlardır. Bu rehberde Word’de dipnot ve sonnot eklemeyi, aralarındaki farkı ve tezinizde hangisini kullanmanız gerektiğini ele alıyoruz.

İçindekiler

Toggle

Dipnot (Footnote) ile Sonnot (Endnote) Arasındaki Fark

Dipnot, ilgili sayfanın en altında görünür — okuyucu açıklamayı görmek için sayfayı çevirmesine gerek kalmadan, aynı sayfada okuyabilir. Sonnot ise bölümün veya belgenin sonunda toplu halde listelenir. Tezlerde genellikle dipnot tercih edilir çünkü okuyucunun (jürinin) açıklamayı anında, bağlamından kopmadan görmesini sağlar; sonnot ise daha çok kitap veya uzun raporlarda, okuma akışını sayfa içinde bölmemek için tercih edilir.

Word’de Dipnot Ekleme Adımları

1. Dipnot eklemek istediğiniz kelimenin veya cümlenin hemen sonuna imleci konumlandırın.
2. Başvurular (References) sekmesine gidin.
3. Dipnot Ekle (Insert Footnote) seçeneğine tıklayın (kısayol: Alt+Ctrl+F).
4. Word otomatik olarak bir numara ekler ve imleci sayfa altındaki dipnot alanına taşır; açıklamanızı buraya yazın.
5. Yeni bir dipnot eklediğinizde, sonraki tüm dipnot numaraları Word tarafından otomatik olarak yeniden sıralanır.

Word’de Sonnot Ekleme Adımları

1. Sonnot eklemek istediğiniz noktaya imleci konumlandırın.
2. Başvurular (References) sekmesinde Sonnot Ekle (Insert Endnote) seçeneğine tıklayın (kısayol: Alt+Ctrl+D).
3. Word, belgenin (veya bölümün) sonunda otomatik olarak bir numara ekler; açıklamanızı buraya yazın.

Dipnot/Sonnot Numaralandırma Biçimini Değiştirme

Varsayılan olarak Word dipnotları Arap rakamlarıyla (1, 2, 3…) numaralandırır. Bazı kılavuzlar farklı bir biçim (örneğin Romen rakamı veya sembol) isteyebilir. Bunu değiştirmek için Başvurular sekmesindeki dipnot/sonnot grubunun sağ alt köşesindeki küçük ok simgesine tıklayın; açılan pencereden numara biçimini, başlangıç numarasını ve numaralandırmanın her bölümde yeniden başlayıp başlamayacağını ayarlayabilirsiniz.

Tezde Dipnot Ne Zaman Kullanılır?

Tezlerde dipnot, kaynak gösterme sisteminizin (çoğunlukla APA) ana atıf yöntemi dışında iki temel amaç için kullanılır: açıklayıcı dipnotlar (metnin akışını bozmadan ek bir bilgi, tanım veya bağlam sunmak için) ve telif hakkı/izin dipnotları (bir tablo veya şekil başka bir kaynaktan alınmışsa, izin bilgisini belirtmek için). APA sisteminde dipnot, kaynak göstermenin ana yöntemi DEĞİLDİR — kaynak gösterme metin içi atıflarla yapılır, dipnot yalnızca destekleyici/açıklayıcı bilgi için kullanılır.

Chicago Notlu-Bibliyografya Stilinde Dipnot Kullanımı

APA’nın aksine, Chicago’nun Notlu-Bibliyografya (Notes-Bibliography) stili dipnotları doğrudan kaynak gösterme yöntemi olarak kullanır — her atıf, metinde bir üst simge numarasıyla işaretlenir ve tam kaynak bilgisi sayfa altındaki dipnotta verilir. Bazı sosyal bilimler dışı alanlarda (tarih, sanat tarihi gibi) bu stil tercih edilebilir; tezinizin hangi kaynak gösterme sistemini kullandığını enstitünüzün kılavuzundan mutlaka kontrol edin.

Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan hata, APA formatı kullanılan bir tezde dipnotun kaynak gösterme amacıyla kullanılmasıdır — APA’da kaynak gösterme metin içi atıfla yapılır, dipnot yalnızca ek açıklama içindir. Bir diğer hata, dipnotların elle numaralandırılmasıdır — bu, metne yeni bir dipnot eklendiğinde tüm numaraların elle güncellenmesini gerektirir; Word’ün otomatik dipnot özelliği kullanılmalıdır. Ayrıca dipnot ve sonnotun aynı belgede karışık biçimde kullanılması da tutarsız bir görünüme yol açar.

Sıkça Sorulan Sorular

Dipnotu sonnota (veya tam tersi) nasıl dönüştürebilirim?
Dipnot veya sonnot alanına sağ tıklayıp “Sonnota Dönüştür” veya “Dipnota Dönüştür” seçeneğini kullanabilirsiniz; birden fazla notu aynı anda dönüştürmek için dipnot/sonnot ayar penceresindeki “Dönüştür” butonunu kullanabilirsiniz.

Bir dipnotu sildiğimde numaralandırma otomatik güncellenir mi?
Evet, metindeki dipnot işaretini sildiğinizde Word, o dipnotu ve içeriğini otomatik kaldırır, kalan tüm dipnotları yeniden numaralandırır.

APA formatında dipnot kullanmak zorunlu mu?
Hayır, APA’da dipnot kullanımı isteğe bağlıdır; yalnızca metin akışını bozmadan ek bir açıklama eklemek istediğinizde tercih edilir.

Dipnotlar kelime sayısına dahil edilir mi?
Bu, enstitünüzün kelime/sayfa sınırı politikasına bağlıdır; bazı kurumlar dipnotları toplam sayıma dahil ederken bazıları etmez — kesin bilgi için yazım kılavuzunuzu kontrol edin.

Word’de Dipnot ve Sonnot Ekleme: Ne Zaman Hangisi Kullanılmalı?