Neredeyse her enstitünün tez yazım kılavuzunda geçen ama Word’de doğru uygulanması çoğu öğrenciye zor gelen bir kural vardır: kapak, önsöz, özet ve içindekiler gibi ön sayfalar roma rakamıyla (i, ii, iii…), ana metin ise Arap rakamıyla (1, 2, 3…) numaralandırılmalıdır. Bu rehberde bu geçişi Word’de hatasız şekilde nasıl yapacağınızı adım adım anlatıyoruz.
Neden Ön Sayfalarda Roma Rakamı Kullanılır?
Bu, akademik yazımda uzun süredir yerleşmiş bir gelenektir: ön sayfalar (kapak, onay sayfası, önsöz/teşekkür, özet, içindekiler, tablo/şekil listeleri) tezin “hazırlık” kısmı olarak kabul edilir ve ana metnin sayfa sayımına dahil edilmez. Roma rakamı kullanımı, okuyucunun ve jürinin ana metnin gerçek uzunluğunu (Giriş’ten Sonuç’a kadar) net biçimde görebilmesini sağlar. Neredeyse tüm Türk üniversitelerinin tez yazım kılavuzları bu ayrımı zorunlu tutar; farklılık genellikle kapak ve onay sayfasının numaralandırmaya dahil edilip edilmeyeceğinde ortaya çıkar — bu detayı kendi kılavuzunuzdan kontrol etmeniz gerekir.
Word’de Bölüm Sonu (Section Break) Ekleme
Roma rakamından Arap rakamına geçebilmek için Word’ün “Sayfa Numarası” özelliği tek başına yeterli değildir — belgeyi Word’ün “bölüm” (section) mantığıyla ikiye ayırmanız gerekir. Bunun için:
- İçindekiler sayfasının sonuna, Giriş bölümünün başlayacağı sayfadan hemen önce imleci konumlandırın.
- Düzen (Layout) > Sonlar (Breaks) > Bölüm Sonları (Section Breaks) > Sonraki Sayfa (Next Page) yolunu izleyin.
- Bu işlem, belgeyi görünmez şekilde iki ayrı “bölüme” ayırır — her bölüm kendi sayfa numaralandırma kuralına sahip olabilir.
Bölüm sonlarını görebilmek için Giriş > Paragraf grubundaki “¶” (Göster/Gizle) simgesine tıklayarak biçimlendirme işaretlerini görünür yapabilirsiniz; bölüm sonu, sayfada ince noktalı bir çizgi olarak görünür.
Roma Rakamlı Sayfa Numarası Ekleme Adımları
Bölüm sonunu ekledikten sonra:
- Ön sayfalar bölümüne (örneğin içindekiler sayfasına) çift tıklayarak alt bilgi/üst bilgi (header/footer) düzenleme moduna girin.
- Ekle (Insert) > Sayfa Numarası (Page Number) yolunu izleyip numaranın konumunu seçin (genellikle sayfa altı ortada).
- Sayfa Numarası > Sayfa Numaralarını Biçimlendir (Format Page Numbers) seçeneğine tıklayın.
- Açılan pencerede “Numara biçimi” listesinden i, ii, iii, … seçeneğini seçin.
- “Başlangıç numarası” alanına i yazarak bu bölümün numaralandırmasının “i”den başlamasını sağlayın.
Ana Metinde Arap Rakamına Geçiş
Giriş bölümünün bulunduğu ikinci bölüme geçtiğinizde:
- Bu bölümün alt bilgisine çift tıklayın. Word varsayılan olarak “Önceki ile Aynı” (Link to Previous) özelliğini açık tutar — bu, iki bölümün aynı numaralandırmayı paylaşmasına neden olur, bu yüzden Tasarım (Design) sekmesinde “Önceki ile Bağlantılı” (Link to Previous) düğmesini kapatmanız gerekir.
- Ardından tekrar Sayfa Numarası > Sayfa Numaralarını Biçimlendir yolunu izleyin.
- Numara biçimi olarak 1, 2, 3, … seçin ve “Başlangıç numarası” alanına 1 yazın.
Bu adım atlanırsa, en sık karşılaşılan hata ortaya çıkar: ana metin “1”den değil, ön sayfalardan devam eden bir sayıdan (örneğin “6”dan) başlar.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Çözüm |
|---|---|
| Ana metin sayfa numarası, ön sayfalardan devam ediyor | “Önceki ile Bağlantılı” (Link to Previous) özelliğini kapatıp numarayı 1’den yeniden başlatın |
| Kapak sayfasında da numara görünüyor | Kapak sayfasını ayrı bir bölüme alıp “İlk Sayfayı Farklı Belirt” (Different First Page) seçeneğini işaretleyin |
| Bölüm sonu yerine sayfa sonu (page break) kullanılmış | Sayfa sonu, bölümleri ayırmaz; numaralandırma biçimi tüm belgede aynı kalır — mutlaka “Bölüm Sonu (Sonraki Sayfa)” kullanılmalı |
| İçindekiler tablosundaki sayfa numaraları güncel değil | İçindekiler tablosuna sağ tıklayıp “Alanı Güncelle > Tüm tabloyu güncelle” seçilmeli |
| Roma rakamları büyük harfle (I, II, III) görünüyor | Sayfa numarası biçimlendirme penceresinden küçük harfli “i, ii, iii” biçimi seçilmeli — çoğu kılavuz küçük harf ister |
Sıkça Sorulan Sorular
Kapak sayfasına da roma rakamı numarası verilmeli mi?
Çoğu enstitü kılavuzunda kapak ve onay sayfası numaralandırmaya “dahil edilir ama numara sayfada görünmez” — yani sayım “ii”den başlar gibi görünse de kapak “i” olarak sayılır. Bu, “İlk Sayfayı Farklı Belirt” özelliğiyle sağlanır. Kendi enstitünüzün kuralını mutlaka kontrol edin.
Bölüm sonu eklediğimde tüm belgenin biçimlendirmesi bozuldu, ne yapmalıyım?
Bu genellikle yanlış bölüm sonu türünün seçilmesinden kaynaklanır. “Sonraki Sayfa” yerine “Sürekli” (Continuous) seçilirse görünüm bozulabilir. Ctrl+Z ile geri alıp adımları tekrar “Sonraki Sayfa” seçeneğiyle uygulamanız önerilir.
Tek bir Word dosyasında birden fazla bölüm sonu olabilir mi?
Evet, sınır yoktur. Örneğin kapak, içindekiler ve ana metin için ayrı ayrı bölümler oluşturup her birine farklı numaralandırma kuralı uygulayabilirsiniz.
İçindekiler tablosunu oluşturduktan sonra sayfa numaraları hâlâ yanlış görünüyor, neden?
Muhtemelen içindekiler tablosu, numaralandırma biçimini değiştirmeden önce oluşturulmuş ve güncellenmemiştir. Tabloya sağ tıklayıp “Alanı Güncelle” seçeneğiyle tüm sayfa numaralarını yenileyebilirsiniz.
İlgili Yazılar
- APA Nedir? APA 7 Formatında Kaynakça Gösterme
- Word’de Otomatik İçindekiler Oluşturma: Başlık Stilleriyle Tez Formatlama Rehberi
- Tablo ve Şekil Başlıklandırma (Caption) Kuralları: APA ve Enstitü Standartlarına Göre Biçimlendirme
- Tez Kapak Sayfası Nasıl Hazırlanır? Format Kuralları ve Sık Yapılan Hatalar
- APA 7 Web Sitesi Kaynak Gösterme
- APA 7 Kitap Kaynakçası Nasıl Yazılır? Örneklerle Kaynak Gösterme
- APA 7 Makale Kaynakçası Nasıl Yazılır? Örneklerle Kaynak Gösterme
- Tezde Satır Aralığı ve Kenar Boşlukları Nasıl Ayarlanır? Word Adım Adım Rehber
- MLA ve APA Kaynak Gösterme Sistemleri Arasındaki Farklar
- Word’de Dipnot ve Sonnot Ekleme: Ne Zaman Hangisi Kullanılmalı?
- Alıntı ve Atıf Arasındaki Fark Nedir? Nasıl Anlaşılır?
- Profesyonel Bir Tez Savunması
- Tez Cümlesi ve Konu Cümlesi Arasındaki Fark Nedir?
- Araştırma Ödevi/Makalesi İçin Ana Hat (Outline) Nasıl Hazırlanır?
- Tezde Ekler (Appendix) Bölümü Nasıl Hazırlanır? Neler Eklenir?