Tez yazarken başvurduğunuz kaynakların önemli bir kısmı yine tezlerdir. Özellikle Türkiye’de alanınızla ilgili güncel çalışmaları bulmak için YÖK Ulusal Tez Merkezi vazgeçilmez bir kaynaktır. Ancak tezlerin kaynakçada nasıl gösterileceği, makale ve kitaplara göre daha az bilinir ve en sık hatalı yazılan kaynak türlerinden biridir. Bu yazıda APA 7’nin tez kaynakçası kurallarını ve Türkçe tezlerde yaygın olarak kullanılan uyarlamaları örneklerle ele alıyoruz.
APA 7’de Tez Kaynakçasının Temel Öğeleri
APA 7’ye göre bir tez kaynakçası şu öğelerden oluşur:
- Yazar: Soyadı, adın baş harfi.
- Yıl: Tezin tamamlandığı ya da yayımlandığı yıl, parantez içinde.
- Başlık: İtalik yazılır.
- Tez türü ve kurum: Köşeli parantez içinde tezin türü (yüksek lisans tezi ya da doktora tezi) ve üniversitenin adı.
- Erişim bilgisi: Tez bir veri tabanında yayımlanmışsa veri tabanının adı; herkesin erişebildiği bir adreste yer alıyorsa URL.
APA 7, tezleri yayımlanmış ve yayımlanmamış olmak üzere ikiye ayırır. Bir veri tabanında ya da kurumsal arşivde erişime açık olan tez yayımlanmış kabul edilir; yalnızca basılı olarak kütüphanede bulunan ve çevrim içi erişimi olmayan tez ise yayımlanmamış tez olarak gösterilir.
Yayımlanmış Tez (Veri Tabanından Erişilen)
Genel biçim:
Soyadı, A. (Yıl). Tezin başlığı [Doktora tezi, Üniversitenin Adı]. Veri Tabanının Adı.
YÖK Ulusal Tez Merkezi’nden erişilen tezlerde Türkiye’de yaygın olarak kullanılan bir uyarlama, APA 7’nin veri tabanı numarası verme mantığına uygun olarak tez numarasının da eklenmesidir:
Soyadı, A. (Yıl). Tezin başlığı (Tez No. 123456) [Yüksek lisans tezi, Üniversitenin Adı]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Tez numarası, Tez Merkezi’nde tezin künye bilgileri arasında yer alır ve okurun teze Tez Merkezi’nde arama yaparak doğrudan ulaşmasını sağlar. Tez Merkezi’nin işleyişi için YÖK Ulusal Tez Merkezi Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Kurumsal Arşivden Erişilen Tez
Pek çok üniversite tezleri kendi açık erişim arşivlerinde yayımlar. Bu durumda veri tabanı adı yerine arşivin URL’si verilir:
Soyadı, A. (Yıl). Tezin başlığı [Doktora tezi, Üniversitenin Adı]. https://arsiv.universite.edu.tr/…
Yayımlanmamış Tez
Yalnızca basılı olarak erişilen ve herhangi bir çevrim içi kaydı bulunmayan tezlerde tez türünden önce “yayımlanmamış” ifadesi kullanılır ve üniversite adı köşeli parantezin dışında yazılır:
Soyadı, A. (Yıl). Tezin başlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Üniversitenin Adı.
Yabancı Üniversitelerde Yazılmış Tezler
ProQuest gibi uluslararası veri tabanlarından erişilen tezlerde APA 7, yayın numarasının parantez içinde verilmesini önerir:
Soyadı, A. (Yıl). Thesis title (Publication No. 12345678) [Doctoral dissertation, University Name]. ProQuest Dissertations and Theses Global.
Türkçe bir tezde yabancı kaynak gösterirken köşeli parantez içindeki tez türünü Türkçe mi İngilizce mi yazacağınız, enstitünüzün kılavuzuna bağlıdır. Hangi tercihi yaparsanız yapın, kaynakça boyunca tutarlı olun.
Metin İçi Gösterim
Tezlerin metin içi gösterimi diğer kaynaklardan farklı değildir:
- Parantez içinde: (Yılmaz, 2022)
- Anlatı içinde: Yılmaz (2022) çalışmasında…
- Doğrudan alıntıda sayfa numarası eklenir: (Yılmaz, 2022, s. 45)
Metin içi gösterim kuralları için Atıf Nasıl Yapılır? yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Tez türünü belirtmemek: Köşeli parantez içindeki tez türü ve üniversite bilgisi atlanırsa okur, kaynağın bir kitap mı yoksa tez mi olduğunu anlayamaz.
- Başlığı italik yazmamak: APA 7’de tez başlığı, kitap başlıkları gibi italik yazılır.
- Danışmanın adını eklemek: APA 7’de tez kaynakçasında danışman adı yer almaz.
- Enstitü adını üniversite yerine yazmak: Köşeli parantez içinde enstitü değil, üniversitenin adı verilir.
- Tezden üretilmiş makaleyi görmezden gelmek: Aynı çalışmanın hakemli bir dergide yayımlanmış makale sürümü varsa, çoğu durumda makaleye atıf yapmak daha uygundur.
Enstitü Kılavuzunu Kontrol Edin
Türkiye’deki enstitülerin önemli bir kısmı APA 7’yi temel almakla birlikte kendi yazım kılavuzlarında küçük uyarlamalar yapar. Köşeli parantez içindeki ifadeler, tez numarasının yazılıp yazılmayacağı ya da “ve” yerine “&” işaretinin kullanılması gibi ayrıntılarda kılavuzunuzdaki kural geçerlidir. APA 7’nin genel kaynakça kuralları için APA Nedir? APA 7 Formatında Kaynakça Gösterme rehberimize bakabilirsiniz.