Tezinizi bitirdikten sonra akademik kariyer dışında öğretmenlik yolunu da değerlendiriyorsanız ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İİBF) mezunuysanız, pedagojik formasyon konusunda net olmayan bilgilerle karşılaşmış olabilirsiniz. Bu yazıda güncel mevzuata göre durumu açıklığa kavuşturuyoruz.
İİBF Mezunları Doğrudan Formasyon Alabilir Mi?
Kısa cevap: genel kural olarak hayır. Pedagojik formasyon eğitimi sertifika programına katılabilmek için, mezun olunan lisans programının Talim ve Terbiye Kurulu’nun (TTK) 20 Şubat 2014 tarihli ve 9 sayılı kararı ekinde yer alan, “öğretmenliğe kaynaklık eden alanlar” listesinde bulunması gerekir. İşletme, İktisat, Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler, Maliye, Çalışma Ekonomisi gibi çoğu İİBF programı bu listede yer almaz.
Tek İstisna: Çift Anadal Programı
İİBF mezunlarının formasyon alabildiği bilinen tek yol, çift anadal (ÇAP) yapmış olmalarıdır. Eğer İİBF’deki ana dalınızın yanında, öğretmenliğe kaynaklık eden alanlardan birinde (örneğin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Sosyoloji’nin bazı öğretmenlik alanlarıyla ilişkili dalları gibi — liste TTK kararına göre değişir) ikinci bir lisans diploması aldıysanız, formasyon başvurusunu o ikinci alan üzerinden yapabilirsiniz.
Başvuru İçin Ek Şartlar
- Çift anadal yaptığınız alan üzerinden başvursanız bile, başvurunun kabul edilmesi için ilgili üniversitenin o dönem formasyon programını açmış olması ve o alanda kontenjan bulunması gerekir.
- Formasyon programları her üniversitede her yıl açılmayabilir; üniversitelerin kendi ilan ve başvuru takvimlerini takip etmek gerekir.
- Program genellikle belirli sayıda pedagojik formasyon dersini (öğretim ilke ve yöntemleri, sınıf yönetimi, ölçme-değerlendirme, öğretmenlik uygulaması vb.) kapsar.
Peki İİBF Mezunları İçin Alternatif Yollar Var Mı?
| Yol | Kısa Açıklama |
|---|---|
| Çift anadal (yukarıda anlatılan) | Uygun alanda ikinci lisans diploması ile formasyon hakkı |
| Pedagojik formasyon veren yeni bir lisans/pedagojik alan diploması | Eğitim fakültesi veya öğretmenliğe kaynaklık eden bir alanda ikinci bir lisans tamamlamak (zaman alıcı) |
| Özel sektör/kurumsal eğitmenlik | MEB’e bağlı resmi öğretmenlik dışında, kurum içi eğitmenlik veya kurs eğitmenliği formasyon şartı aramayabilir |
Sık Sorulan Sorular
İşletme mezunuyum, hiçbir şekilde formasyon alamaz mıyım?
Genel kural olarak hayır, İşletme TTK’nın öğretmenliğe kaynaklık eden alanlar listesinde değildir — çift anadal istisnası dışında doğrudan bir yol bulunmuyor.
Formasyon yerine tez konumla ilgili bir alanda öğretmen olabilir miyim?
Bu, tez konunuzun ve lisans alanınızın TTK listesindeki uyumuna bağlıdır; her durumda önce kendi lisans branşınızın listede olup olmadığını kontrol etmeniz gerekir.
Bu bilgiler zamanla değişebilir mi?
Evet — TTK’nın öğretmenliğe kaynaklık eden alanlar listesi ve formasyon programlarının açılma koşulları MEB ve YÖK kararlarıyla güncellenebilir; başvuru öncesi güncel durumu MEB’in resmi duyurularından ve başvuracağınız üniversitenin formasyon birimi web sayfasından teyit etmenizi öneririz.