Not ortalaması hesaplama işini elle yapmak, özellikle kredisi farklı on iki ders aldığınız bir dönemde, hem zaman alır hem de hata yapmaya açıktır. Aşağıdaki araçla dönem ortalamanızı (DNO), genel not ortalamanızı (GANO ya da AGNO) ve bu ortalamanın YÖK tablosuna göre 100’lük karşılığını birkaç saniyede görebilirsiniz.
Not ortalaması hesaplama aracı
Derslerinizi, kredilerini ve harf notlarını girin. Ortalama siz yazdıkça güncellenir. Ondalık ayırıcı olarak virgül ya da nokta kullanabilirsiniz.
Genel ortalamaya ekle (isteğe bağlı)
Önceki dönemlerden gelen ortalamanızı ve bu ortalamaya dahil toplam kredinizi yazarsanız araç, yukarıdaki dersleri de katarak yeni genel ortalamanızı hesaplar. Kredi türü yukarıdaki seçimle aynı olmalıdır.
Katsayıları düzenle
Varsayılan değerler yaygın kullanılan tablodur. Üniversitenizin yönetmeliğindeki katsayılar farklıysa burada değiştirin (0 ile 4 arası).
Ortalama iki ondalığa yuvarlanır; 100’lük karşılık YÖK’ün 4’lük sistem tablosundan okunur. Resmi ortalamanız için transkriptinizi esas alın.
Not Ortalaması Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Araç, transkriptinizde gördüğünüz bilgilerle çalışır. Her ders için bir satır doldurmanız yeterlidir; sonuç siz yazdıkça yenilenir.
- Üstteki seçimden ortalamanızın hangi krediyle hesaplandığını belirleyin. Transkriptinizde hem ulusal kredi hem AKTS yazıyorsa yönetmeliğinizin hangisini esas aldığına bakın.
- Her satıra dersin kredisini yazın ve harf notunu listeden seçin. Ders adını yazmak zorunlu değildir, yalnızca hangi satırın hangi derse ait olduğunu takip etmenizi kolaylaştırır.
- Ders sayısı dört satırdan fazlaysa “Ders ekle” düğmesini, fazla bir satır varsa satırdaki sil düğmesini kullanın.
- Genel ortalamanızı güncellemek istiyorsanız “Genel ortalamaya ekle” bölümünü açıp önceki dönemlerden gelen ortalamanızı ve bu ortalamaya dahil toplam kredinizi yazın.
- Üniversitenizin katsayıları varsayılan tablodan farklıysa “Katsayıları düzenle” bölümünden değiştirin.
Kredi alanına 3, 4 ya da 2,5 gibi değerler yazabilirsiniz; ondalık ayırıcı olarak virgül de nokta da kabul edilir. Kredisi girilmiş ama harf notu seçilmemiş bir satır olursa ya da kredi alanına sayı dışında bir şey yazılırsa araç sizi uyarır ve o satırı hesaba katmaz.
Harf Notu Katsayıları Neden Üniversiteden Üniversiteye Değişir?
Türkiye’de her yükseköğretim kurumu ölçme ve değerlendirme kurallarını kendi önlisans ve lisans eğitim-öğretim yönetmeliğiyle belirler. Harf notlarının adı, sayısı ve katsayısı bu yüzden tek tip değildir. Araçta varsayılan olarak kullanılan tablo, birçok üniversitede karşılaşılan dokuz basamaklı sistemdir. Örneğin İzmir Bakırçay Üniversitesinin 2022 tarihli senato kararıyla kabul ettiği tablo şu şekildedir:
| Harf notu | Katsayı |
|---|---|
| AA | 4,00 |
| BA | 3,50 |
| BB | 3,00 |
| CB | 2,50 |
| CC | 2,00 |
| DC | 1,50 |
| DD | 1,00 |
| FD | 0,50 |
| FF | 0,00 |
Buna karşılık Eskişehir Teknik Üniversitesinin uygulama esaslarında AA, AB, BA, BB, BC, CB, CC, CD, DC, DD ve FF olmak üzere on bir harf notu vardır ve BA’nın katsayısı 3,50 değil 3,30’dur. Aynı harf, iki farklı üniversitede farklı bir sayıya karşılık gelebilir. Bu nedenle hesaplamaya başlamadan önce kendi yönetmeliğinizdeki tabloyu açın, farklılık varsa araçtaki katsayıları ona göre düzeltin.
Not Ortalaması Nasıl Hesaplanır? Formül
Ağırlıklı ortalamada her dersin katsayısı, o dersin kredisiyle çarpılır. Çarpımların toplamı, kredilerin toplamına bölünür:
Ortalama = Σ (kredi × katsayı) / Σ kredi
Dönem ortalaması yalnızca o dönem alınan dersleri, genel ortalama ise ortalamaya katılan bütün dersleri kapsar. Genel ortalamayı güncellerken önceki ortalamanızı tamamlanan kredinizle çarparak eski “puan toplamını” geri elde edersiniz. Yeni dersler bu toplama eklenir ve sonuç, eski ve yeni kredilerin toplamına bölünür:
Yeni genel ortalama = (eski ortalama × eski kredi + Σ yeni kredi × katsayı) / (eski kredi + Σ yeni kredi)
Bu yol ancak eski kredi toplamı doğru girilirse sağlıklı sonuç verir. Transkriptte “ortalamaya katılan kredi” ile “tamamlanan kredi” ayrı gösteriliyorsa ortalamaya katılan krediyi kullanın; muaf olunan ya da kredisiz dersler çoğu zaman bu toplamın içinde yer almaz.
Örnek Hesaplama
Bir öğrencinin bahar döneminde aldığı dört ders şöyle olsun:
| Ders | Kredi | Harf notu | Katsayı | Kredi × katsayı |
|---|---|---|---|---|
| İstatistik | 3 | AA | 4,00 | 12,00 |
| Araştırma Yöntemleri | 4 | BB | 3,00 | 12,00 |
| Araştırma ve Yayın Etiği | 2 | CB | 2,50 | 5,00 |
| Seminer | 1,5 | DC | 1,50 | 2,25 |
| Toplam | 10,5 | 31,25 |
Dönem ortalaması 31,25 / 10,5 = 2,976 olur; iki ondalığa yuvarlandığında 2,98’dir. YÖK’ün 4’lük sistem tablosunda 2,98’in 100’lük karşılığı 76,20’dir.
Aynı öğrencinin önceki dönemlerden gelen genel ortalaması 2,85, bu ortalamaya dahil kredisi 96 ise eski puan toplamı 2,85 × 96 = 273,60’tır. Yeni genel ortalama (273,60 + 31,25) / (96 + 10,5) = 304,85 / 106,5 = 2,862, yani yaklaşık 2,86 olur. Tablodaki 100’lük karşılığı 73,40’tır. Bu sayıları araca girerek sonucu kendiniz de kontrol edebilirsiniz.
100’lük Karşılık Neden YÖK Tablosundan Okunuyor?
Araç, ortalamanızı iki ondalığa yuvarladıktan sonra YÖK’ün “4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları” tablosunda arar. Bu tablo 1,00 ile 4,00 arasını 0,01’lik adımlarla kapsar; 1,00’ın altındaki ortalamalar için karşılık vermez. Araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına başvuruda, 4’lük ve 5’lik sistemlerin 100’lük sisteme eşdeğerliği yönetmelik gereği Yükseköğretim Kurulu kararıyla belirlenir. Sitedeki 4’lük ve 5’lik not çevirici de aynı tabloyu kullandığı için iki araçtan aynı sonucu alırsınız.
Bazı üniversitelerin kendi 100’lük dönüşüm tabloları da vardır ve bunlar YÖK tablosuyla örtüşmeyebilir. İzmir Bakırçay Üniversitesinin tablosunda 3,00’ın karşılığı 77, YÖK tablosunda ise 76,66’dır. Hangi tablonun geçerli olduğunu başvurduğunuz ilan ya da kurum belirler.
Hesaplarken Dikkat Edilecekler
- Tekrar edilen bir dersin ortalamaya hangi notla gireceği (örneğin son alınan notun mu esas alınacağı) yönetmeliğe bağlıdır. Bu durumda aynı dersi iki kez satır olarak girmeyin; yönetmeliğinizin esas aldığı notu tek satırda kullanın.
- Muaf, kredisiz, devamsız ya da “girmedi” gibi özel notların ortalamaya katılıp katılmadığı da üniversiteye göre değişir. Bakırçay örneğinde BL, BZ ve MU notu alınan dersler ortalamaya katılmaz. Bu tür dersleri araca eklemeden önce yönetmeliğinize bakın.
- Bazı yönetmelikler ortalamayı ulusal krediyle, bazıları AKTS ile hesaplar. Aynı ders listesi iki farklı kredi türüyle farklı ortalama verebilir.
- Ortalamanın kaç ondalıkla gösterileceği ve nasıl yuvarlanacağı kurumdan kuruma farklılık gösterebilir. Araç iki ondalığa yuvarlar; burs, yatay geçiş ya da lisansüstü başvurusunda transkriptinizdeki resmi değer geçerlidir.
- Katsayıları değiştirdiyseniz sayfayı yenilediğinizde varsayılan tabloya dönülür. Araç girdiğiniz bilgileri hiçbir yere kaydetmez.
Sık Sorulan Sorular
GANO ile AGNO arasında fark var mı?
İkisi de bütün dönemleri kapsayan genel ortalamayı anlatır. Üniversiteler yönetmeliklerinde farklı kısaltmalar kullanır: kimi “genel akademik not ortalaması” (GANO), kimi “ağırlıklı genel not ortalaması” (AGNO) der. Hesaplama mantığı aynıdır.
Henüz notu açıklanmamış derslerle tahmini ortalama hesaplayabilir miyim?
Evet. Beklediğiniz harf notunu seçerek birkaç senaryo deneyebilirsiniz. Örneğin bir dersi BB yerine BA ile geçmenin genel ortalamanızı ne kadar değiştireceğini görmek için yalnızca o satırdaki notu değiştirmeniz yeterlidir.
Ortalamam 4’lük değil de 5’lik sistemdeyse bu aracı kullanabilir miyim?
Ağırlıklı ortalama hesabı için katsayıları değiştirebilirsiniz, ancak araç katsayıları 0 ile 4 arasında kabul eder ve 100’lük karşılığı 4’lük tabloya göre verir. 5’lik ortalamanın 100’lük karşılığı için 4’lük ve 5’lik not çeviriciyi kullanın.
Araçtaki sonuç transkriptimden biraz farklı çıktı. Neden?
En sık nedenler farklı katsayılar, tekrar edilen derslerin iki kez girilmesi, ortalamaya katılmayan derslerin eklenmesi ve yuvarlama farkıdır. Bu dört noktayı kontrol ettiğinizde fark genellikle kapanır.
Son Söz
Ortalamanızı düzenli olarak hesaplamak, özellikle lisansüstü başvuru, onur listesi ya da burs eşiği gibi bir hedefiniz varsa hangi dersin sonucu daha çok etkileyeceğini önceden görmenizi sağlar. Yine de resmi işlemlerde öğrenci işleri sisteminde ve transkriptte yer alan ortalama esas alınır; araç bu değeri tahmin etmek ve kontrol etmek için bir yardımcıdır.