“Geliyormusun”, “değilmi”, “olurmu”… Soru eki “mı, mi, mu, mü”nün bitişik yazılması, Türkçede en sık rastlanan yazım hatalarından biridir. Akademik metinlerde soru cümleleri gündelik yazışmalara göre daha az kullanılsa da araştırma soruları, alt problemler, görüşme formları ve anket maddeleri bu ekin en çok göründüğü yerlerdir. Bu yazıda soru ekinin yazım kurallarını, noktalamasını ve tezlerde sık görülen hataları ele alıyoruz.
Temel Kural: Soru Eki Ayrı Yazılır
Soru eki, kendisinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır:
- Öğretmenlerin iş doyumu cinsiyete göre farklılaşmakta mıdır?
- Bu sonuç başka örneklemlerde de geçerli mi?
- Katılımcılar uygulamadan memnun kaldılar mı?
Ek ayrı yazılsa da ünlü uyumuna uyar; yani önceki kelimenin son ünlüsüne göre “mı, mi, mu, mü” biçimlerinden birini alır: farklı mı, değil mi, uygun mu, önemli mi, güçlü mü.
Soru Ekinden Sonra Gelen Ekler
Soru ekinden sonra gelen ekler, eke bitişik yazılır:
- Farklılaşmakta mıdır? (mı + dır)
- Katılır mısınız? (mı + sınız)
- Bu bulgu beklenen miydi? (mi + ydi)
- Görüşmeye gelecek misiniz? (mi + siniz)
Bu nedenle “mı dır”, “mi siniz” gibi ayrı yazımlar da yanlıştır.
Birleşik Fiillerde Soru Eki
Soru eki bazı birleşik fiillerin arasına girebilir: “Vaz mı geçtiniz?”, “Fark mı ettiniz?” Bu durumda da ek ayrı yazılır.
Soru Eki Soru Anlamı Taşımadığında
“mı, mi” eki her zaman soru sormak için kullanılmaz. Bazı kullanımlarında cümle soru cümlesi değildir; bu durumda da ek ayrı yazılır, ancak cümlenin sonuna soru işareti konmaz:
- Pekiştirme: “Güzel mi güzel bir sonuç elde edildi.”
- Zaman ya da koşul anlamı: “Veriler toplandı mı analizlere başlanır.”
Akademik metinlerde bu kullanımlar seyrek görülür; görüldüğünde de çoğu zaman daha resmî bir anlatımla değiştirilmesi önerilir. “Veriler toplandı mı analizlere başlanır.” yerine “Veriler toplandıktan sonra analizlere başlanır.” demek, akademik üsluba daha uygundur.
Soru İşareti Nereye Konur?
Soru eki içeren cümlelerde soru işareti, cümlenin sonuna konur. Soru eki cümlenin ortasında olsa bile soru işareti ekin hemen ardından değil, cümle bittikten sonra kullanılır:
Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri kıdeme göre anlamlı bir farklılık göstermekte midir?
Soru eki içeren bir ifade, daha büyük bir cümlenin parçası olarak kullanıldığında ise soru işareti konmaz:
Bu araştırmada öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeylerinin kıdeme göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir.
Araştırma Sorularında Soru Eki
Tezlerde alt problemler genellikle soru eki kullanılarak yazılır. Bu cümlelerde dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:
- Kip birliği: Bütün alt problemlerde aynı yapıyı kullanmak okumayı kolaylaştırır. Örneğin hepsini “-makta mıdır?” ya da hepsini “var mıdır?” biçiminde yazmak.
- Açık uçlu sorular: Betimsel alt problemlerde soru eki yerine soru zamiri kullanılır: “Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri nedir?” Bu cümlede soru eki yoktur; “ne” soru zamiri ile “-dir” eki birleşmiştir.
- Kapalı uçlu sorular: Fark ya da ilişki arayan alt problemler genellikle soru ekiyle kurulur: “Cinsiyete göre anlamlı bir farklılık var mıdır?”
Anket ve Görüşme Formlarında
Veri toplama araçlarında soru ekinin yanlış yazılması, katılımcının gözünde aracın güvenilirliğini zedeleyebilir. Görüşme formunuzu ve anket maddelerinizi uygulamadan önce yazım açısından mutlaka kontrol edin. Anket maddelerinin hazırlanmasına dair öneriler için Anket Sorusu Nasıl Hazırlanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- “Değilmi” yerine doğrusu değil mi.
- “Olurmu” yerine doğrusu olur mu.
- “Farklımıdır” yerine doğrusu farklı mıdır.
- “Gelecek mi siniz” yerine doğrusu gelecek misiniz.
- “Güzel mi güzel?” yerine doğrusu güzel mi güzel (pekiştirme olduğu için soru işareti konmaz).
Soru ekiyle sık karıştırılan diğer yazım kuralları arasında bağlaç olan “de/da” ve “ki” yer alır. Akademik metinlerdeki yazım hatalarına dair genel bir kontrol için Utanç Verici Redaksiyon Hataları yazımıza da göz atabilirsiniz.

