Lisansüstü eğitim planlayanların en sık sorduğu sorulardan biri, ALES’e ne zaman girmeleri gerektiğidir. Sınava bu yıl girip birkaç yıl sonra başvuru yapmak mümkün müdür? Eski bir ALES sonucuyla doktoraya başvurulabilir mi? Bu soruların cevabı, ALES sonuçlarının geçerlilik süresine ve başvurulan programın şartlarına bağlıdır.
ALES Nedir?
ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yapılan ve lisansüstü programlara başvuruda ve bazı akademik kadrolara atamada kullanılan bir sınavdır. Sınav sayısal ve sözel olmak üzere iki testten oluşur. Bu testlerden elde edilen sonuçlara göre adaylara sayısal (SAY), sözel (SÖZ) ve eşit ağırlık (EA) olmak üzere üç puan türünde puan hesaplanır. Başvurduğunuz programın hangi puan türünü kabul ettiği program ilanında belirtilir.
ALES Sonucu Kaç Yıl Geçerlidir?
ÖSYM’nin ALES kılavuzuna göre sınav sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir. Yani örneğin 2026 yılının mayıs ayında açıklanan bir ALES sonucu, 2031 yılının mayıs ayına kadar başvurularda kullanılabilir.
Geçerlilik süresini hesaplarken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır:
- Başlangıç tarihi sınav tarihi değil, sonuçların açıklandığı tarihtir. Sonuç belgenizde açıklanma tarihi yer alır.
- Belgenin başvuru tarihinde geçerli olması gerekir. Enstitüler genellikle ALES belgesinin başvurunun son günü itibarıyla geçerli olmasını ister. Süresi başvuru döneminin ortasında dolacak bir belgeyle başvuru yapmadan önce ilandaki ifadeyi dikkatle okuyun.
- Daha yüksek puanınız varsa en güncelini değil, en uygununu kullanabilirsiniz. Geçerlilik süresi içindeki sonuçlardan hangisini kullanacağınıza siz karar verirsiniz; ancak bazı enstitüler başvuru sisteminde belirli bir sonucun seçilmesini isteyebilir.
Kılavuzlardaki kurallar zaman zaman güncellenebileceği için, sınava gireceğiniz dönemin ÖSYM kılavuzunu ve başvuracağınız enstitünün ilanını mutlaka kontrol edin.
Lisansüstü Başvurularda Kaç Puan Gerekir?
ALES puanı şartı, Yükseköğretim Kurulunun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve üniversitelerin bu çerçevede hazırladığı yönetmeliklerle belirlenir. Genel çerçeve şöyledir:
- Tezli yüksek lisans: Başvurulan programın puan türünde en az 55 puan.
- Yüksek lisans derecesiyle doktora: Başvurulan programın puan türünde en az 55 puan.
- Lisans derecesiyle doktora: Başvurulan programın puan türünde en az 80 puan.
- Tezsiz yüksek lisans: ALES puanı genellikle ön koşul değildir; istenip istenmeyeceği ve taban puan üniversite senatolarınca belirlenir.
Bunlar asgari puanlardır. Üniversiteler senato kararıyla daha yüksek taban puanlar belirleyebilir. Ayrıca başvuruların değerlendirilmesinde ALES puanı genellikle lisans not ortalaması, yabancı dil puanı ve bilim sınavı ya da mülakat sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. Not ortalamasının rolü için Yüksek Lisans İçin Ortalama Kaç Olmalı? yazımıza bakabilirsiniz.
ALES Şartı Aranmayan Durumlar
Yönetmeliklerde bazı durumlar için ALES şartı aranmaz. Bunlar arasında şunlar sayılabilir:
- Konservatuvarların ve güzel sanatlar fakültelerinin yalnızca özel yetenek sınavıyla öğrenci kabul eden programları,
- Doktora, sanatta yeterlik ya da tıpta, diş hekimliğinde, veteriner hekimlikte ve eczacılıkta uzmanlık derecesine sahip olanların başvuruları.
Ayrıca Yükseköğretim Kurulunca ALES’e eşdeğerliği kabul edilen uluslararası sınavlardan (örneğin GRE ya da GMAT) alınan puanlar, belirlenen dönüşümlerle ALES yerine kullanılabilir. Eşdeğer puanların kabul edilip edilmediği ve hangi dönüşümün uygulandığı enstitüden enstitüye değişebileceği için ilanı kontrol edin.
Ne Zaman Sınava Girmeli?
ALES yılda birkaç kez yapılır ve sonuçlar beş yıl geçerli olduğu için sınava başvurudan uzun süre önce girmek mümkündür. Lisans eğitiminin son yılında sınava girmek, mezuniyetin hemen ardından başvuru yapmanızı sağlar. Doktora düşünüyorsanız, yüksek lisans süreciniz ile doktora başvurunuz arasındaki zamanı hesaplayarak ALES sonucunuzun doktora başvurusu sırasında hâlâ geçerli olup olmayacağına bakmanız faydalı olur.
Başvuru dönemleri için Yüksek Lisans Başvuru Tarihleri, doğrudan doktoraya başvuru seçeneği için de Yüksek Lisans Yapmadan Doktora Yapılabilir mi? yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Not: Bu yazıdaki geçerlilik süresi ÖSYM’nin ALES kılavuzuna, puan şartları ise lisansüstü yönetmeliklerde yer alan genel hükümlere dayanmaktadır. Programların özel şartları ilanlarda ayrıca belirtilir.