Türkiye’de yüksek lisans ya da doktora yapmak isteyen adayların büyük bölümünün karşılaştığı ilk eşik ALES’tir. Hangi puanın yeterli olduğu, hangi puan türünün dikkate alındığı ve puanın ne kadar süre geçerli olduğu gibi sorular, başvuru sürecinde sıkça sorulur. Bu yazıda ALES’in ne olduğunu ve Yükseköğretim Kurulunun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde lisansüstü başvurular için öngörülen ALES koşullarını ele alıyoruz.
Not: Yönetmelikteki puanlar alt sınırlardır. Üniversiteler bu sınırların üzerinde puan isteyebilir ve değerlendirme ölçütlerini kendileri belirler. Başvuru yapacağınız programın ilanını mutlaka inceleyin.
ALES Nedir?
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından düzenlenen ve lisansüstü programlara başvuru ile akademik kadro başvurularında kullanılan bir sınavdır. Sınav sayısal ve sözel testlerden oluşur ve adaylara üç puan türünde sonuç verilir:
- ALES Sayısal
- ALES Sözel
- ALES Eşit Ağırlık
Hangi puan türünün dikkate alınacağı, başvurulan programın alanına göre üniversite tarafından belirlenir. Örneğin mühendislik programları genellikle sayısal, sosyal bilimler programları sözel ya da eşit ağırlık puanını esas alır.
Tezli Yüksek Lisans İçin Kaç Puan Gerekir?
Yönetmeliğe göre tezli yüksek lisans programlarına başvuracak adayların, başvurdukları programın puan türünde ALES’ten en az 55 puan almış olmaları gerekir. Üniversite senatoları bu puanı yükseltebilir. Değerlendirmede ALES puanının ağırlığı en az yüzde 50 olmak üzere, lisans not ortalaması, yabancı dil puanı ve varsa mülakat ya da yazılı sınav sonuçları da dikkate alınabilir.
Tezsiz Yüksek Lisans İçin ALES Gerekli mi?
Yönetmelik, tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde ALES şartının aranmayabileceğini öngörür. Pek çok üniversite tezsiz programlara ALES istemeden öğrenci alırken bazıları ALES’i değerlendirmeye katabilir. Bu nedenle tezsiz programlar için de ilan koşullarını kontrol etmek gerekir.
Doktora İçin Kaç Puan Gerekir?
- Yüksek lisans derecesiyle başvuranlar: Başvurulan programın puan türünde ALES’ten en az 55 puan.
- Lisans derecesiyle başvuranlar: ALES’ten en az 80 puan ve lisans not ortalamasının 4’lük sistemde en az 3,00 ya da eşdeğeri olması.
Doktora başvurularında ayrıca yabancı dil puanı aranır. Yönetmelik, öncelikli alanlardaki doktora programları için 2026 yılında farklı bir değerlendirme düzenlemesi de getirmiştir; bu programlara başvuracaksanız yönetmeliğin güncel metnini ve ilgili ilanı ayrıca inceleyin.
ALES Aranmayan Durumlar
Yönetmelikte bazı durumlarda ALES şartının aranmayacağı belirtilmiştir. Örneğin konservatuvarlar ve güzel sanatlar fakülteleri gibi yalnızca özel yetenek sınavıyla öğrenci kabul eden birimlerin lisansüstü programlarında ve doktora ya da tıpta uzmanlık derecesine sahip adayların bazı başvurularında farklı kurallar uygulanabilir. Bu istisnaların ayrıntıları için yönetmeliğin güncel metnine ve üniversitenizin düzenlemelerine bakın.
ALES Puanı Kaç Yıl Geçerli?
ALES sonuçları, sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerlidir. Başvuru tarihinde puanınızın geçerlilik süresinin dolmamış olması gerekir.
Akademik Kadro Başvuruları
ALES, araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi gibi akademik kadrolara başvurularda da kullanılır. Bu başvurularda aranan taban puan, lisansüstü başvurulardan farklı olarak ilgili mevzuatla belirlenir. Akademik kariyer hedefiniz varsa, lisansüstü başvuru için yeterli olan puanın kadro başvurusu için yeterli olmayabileceğini göz önünde bulundurun.
ALES Yerine Başka Sınav Kabul Edilir mi?
Bazı üniversiteler, senato kararıyla GRE ya da GMAT gibi uluslararası sınavlardan alınan puanları ALES’e eşdeğer kabul edebilir. Bu konudaki uygulama üniversiteden üniversiteye değişir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Başvuracağınız programın hangi ALES puan türünü istediğini öğrenin.
- Programın yönetmelikteki alt sınırın üzerinde bir puan isteyip istemediğini kontrol edin.
- ALES puanınızın başvuru tarihinde geçerli olduğundan emin olun.
- Değerlendirmede ALES dışında hangi ölçütlerin kullanıldığını ve ağırlıklarını öğrenin.
Lisans not ortalaması için Yüksek Lisans İçin Ortalama Kaç Olmalı?, başvuru dönemleri için Yüksek Lisans Başvuru Tarihleri yazılarımıza bakabilirsiniz.