Yurt dışında yüksek lisans ya da doktora yapan Türk vatandaşlarının Türkiye’ye döndüklerinde diplomalarını kamu kurumlarında, akademik başvurularda ya da bazı mesleki süreçlerde kullanabilmeleri için çoğu zaman denklik belgesine ihtiyaç duyulur. Bu yazıda yurt dışı lisansüstü diplomalar için Yükseköğretim Kurulundan denklik alma sürecinin genel hatlarını ele alıyoruz.
Not: Denklik mevzuatı ve istenen belgeler zaman içinde değişebilir. Başvuru yapmadan önce YÖK’ün denklik sayfasındaki güncel duyuruları ve belge listesini mutlaka kontrol edin.
Denklik Nedir?
Denklik, yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan alınan diplomanın, Türkiye’deki yükseköğretim diplomalarına eşdeğer olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmasıdır. Lisansüstü diplomaların denkliğine ilişkin esaslar, YÖK’ün Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Denklik başvuruları, YÖK’ün denklik sistemi üzerinden ön başvuru yapılarak başlatılır. Ön başvuru e-Devlet aracılığıyla da yapılabilir. Sistemde istenen bilgiler girildikten ve belgeler yüklendikten sonra başvuru değerlendirme sürecine alınır. Başvuru ücreti ve ödeme yöntemi YÖK tarafından ilan edilir.
Genellikle İstenen Belgeler
Lisansüstü diplomaların denklik başvurusunda istenen belgeler başvurunun türüne göre değişmekle birlikte, genellikle şunları kapsar:
- Diplomanın aslı ve onaylı sureti ile Türkçe tercümesi,
- Not durum belgesi (transkript) ve Türkçe tercümesi,
- Avrupa Yükseköğretim Alanındaki ülkelerden alınan diplomalar için Diploma Eki,
- Öğrenim süresince yurt dışında bulunulduğunu gösteren giriş-çıkış kayıtları,
- Kimlik belgesi,
- Gerekli durumlarda dil yeterlik belgesi,
- Tezli programlar için tezin bir kopyası ve özeti.
Belgelerin hangi biçimde (asıl, noter onaylı suret ya da apostilli belge) sunulacağı konusunda YÖK’ün güncel belge listesini esas alın.
Değerlendirmede Dikkate Alınan Başlıca Ölçütler
Kurumun tanınırlığı
Diplomayı veren yükseköğretim kurumunun ve programın, bulunduğu ülkenin yetkili makamlarınca tanınan bir kurum ve program olması gerekir.
Ülkede bulunma süresi
Yönetmelik, öğrencinin öğrenim gördüğü ülkede belirli bir süre bulunmuş olmasını arar. Bu nedenle öğrenim süresince yurt dışında bulunduğunuzu gösteren pasaport ve giriş-çıkış kayıtlarınız önemlidir. Uzaktan öğretimle alınan diplomalar ve ülkede yeterli süre bulunulmadan tamamlanan programlar için farklı kurallar uygulanabilir.
Programın içeriği ve süresi
Programın süresi, kredi yükü ve içeriği, Türkiye’deki benzer programlarla karşılaştırılarak değerlendirilebilir. Gerekli görülen durumlarda başvuru sahibinden ek belge istenebilir ya da seviye tespit sınavı gibi ek değerlendirmeler uygulanabilir.
Doktora Unvanı ile Denklik Arasındaki Fark
Yurt dışından alınan doktora derecesinin denkliği YÖK tarafından değerlendirilir. Bunun yanında, yurt dışında alınan doktora unvanının Türkiye’de akademik amaçlarla kullanılmasına ilişkin işlemlerde Üniversitelerarası Kurulun yetkileri de bulunmaktadır. Akademik kariyer planlıyorsanız, hangi işlem için hangi kuruma başvurmanız gerektiğini önceden araştırın.
Süreç Ne Kadar Sürer?
Denklik başvurularının sonuçlanma süresi, başvurunun türüne, belgelerin eksiksiz olup olmamasına ve ek değerlendirme gerekip gerekmediğine göre değişir. Eksik belge, sürecin uzamasının en yaygın nedenidir. Bu nedenle belgelerinizi başvuru öncesinde dikkatle hazırlayın.
Yurt Dışında Lisansüstü Eğitime Başlamadan Önce
- Gideceğiniz kurumun ve programın bulunduğu ülkede tanınan bir kurum olduğundan emin olun.
- Programın yüz yüze mi, uzaktan mı yürütüldüğünü öğrenin ve bunun denklik açısından nasıl değerlendirileceğini araştırın.
- Öğrenim süresince pasaport giriş-çıkış kayıtlarınızı ve öğrenciliğinizi gösteren belgeleri saklayın.
- Tezli bir program yapıyorsanız tezinizin ve özetinin bir kopyasını muhafaza edin.
Kıbrıs’taki üniversitelerin denklik durumu için Kıbrıs Üniversitelerinin Denkliği, doktora süreleri için Doktora Kaç Yıl? yazılarımıza bakabilirsiniz.