Tezin son satırı yazıldığında iş bitmiş gibi görünür; oysa teslimden önce yapılacak dikkatli bir redaksiyon, metnin jüri karşısındaki ilk izlenimini doğrudan belirler. Yazım hataları, tutarsız terimler, eksik kaynaklar ya da yanlış numaralandırılmış tablolar, içerik ne kadar güçlü olursa olsun metnin özensiz hazırlandığı izlenimini verir. Aşağıdaki kontrol listesi, teslimden önce metni sistemli biçimde gözden geçirmeniz için hazırlanmıştır.
Redaksiyona Başlamadan Önce
- Metni birkaç gün bekletin. Yazdıktan hemen sonra yapılan okumada göz, hataları ezberden tamamlar.
- Tek seferde her şeyi kontrol etmeye çalışmayın. Dil, biçim ve kaynakça kontrollerini ayrı oturumlarda yapmak daha verimlidir.
- Enstitünüzün tez yazım kılavuzunu yanınızda bulundurun. Biçim kontrollerinin ölçütü kılavuzdur.
1. İçerik ve Yapı
- Giriş bölümünde belirtilen amaç ve alt problemlerin her biri bulgular ve tartışma bölümlerinde ele alınmış mı?
- Bölümler arasında tekrar eden paragraflar var mı?
- Özet, tezin son hâliyle uyumlu mu? Özette verilen sonuçlar sonuç bölümüyle örtüşüyor mu?
- Sınırlılıklar ve öneriler, araştırmanın gerçek kapsamını yansıtıyor mu?
2. Dil ve Anlatım
- Uzun ve karmaşık cümleler bölündü mü?
- Özne ile yüklem arasında uyumsuzluk ya da çatı uyuşmazlığı var mı?
- Aynı kavram için tez boyunca aynı terim kullanılıyor mu?
- Gündelik dile ait ifadeler ve gereksiz tekrarlar ayıklandı mı?
- “de/da”, “ki” ve “mi” gibi sık hata yapılan yazım kuralları kontrol edildi mi?
- Kısaltmalar ilk geçtikleri yerde açık hâlleriyle verildi mi?
Anlatım bozukluklarına ilişkin örnekler için Utanç Verici Redaksiyon Hataları yazımıza bakabilirsiniz.
3. Kaynakça ve Atıflar
- Metinde atıf yapılan her kaynak kaynakçada yer alıyor mu?
- Kaynakçadaki her kaynağa metinde atıf yapılmış mı?
- Metin içi atıflardaki yazar adları ve yıllar kaynakçayla birebir örtüşüyor mu?
- Kaynakça, kullanılan stile (APA 7 vb.) ve enstitü kılavuzuna uygun mu?
- Doğrudan alıntılarda sayfa numarası verilmiş mi?
- DOI ve URL’ler doğru ve tutarlı biçimde yazılmış mı?
Kaynakça hazırlığına dair temel bilgiler için Kaynakça Nasıl Hazırlanır? yazımıza göz atabilirsiniz.
4. Tablolar, Şekiller ve Numaralandırma
- Tablo ve şekiller sırayla numaralandırılmış mı?
- Metindeki “Tablo 4’te görüldüğü gibi” türünden göndermeler doğru tabloya işaret ediyor mu?
- Tablo başlıkları tablonun üstünde, şekil başlıkları kılavuzun belirttiği yerde mi?
- Tablolarda ondalık basamak sayısı ve sembol kullanımı tutarlı mı?
5. Biçim
- Kenar boşlukları, satır aralığı, yazı tipi ve boyutu kılavuza uygun mu?
- Başlık düzeyleri tutarlı biçimlendirilmiş mi?
- İçindekiler, tablolar listesi ve şekiller listesi güncel mi? Otomatik oluşturulmuşsa son hâlde yenilendi mi?
- Sayfa numaraları ön sayfalarda Roma rakamıyla, ana metinde Arap rakamıyla doğru biçimde ilerliyor mu?
- Kabul edilmemiş değişiklik izleri ve açıklamalar belgeden temizlendi mi?
Biçim ayarlarına dair ayrıntılı rehberler için Tezde Satır Aralığı ve Kenar Boşlukları Nasıl Ayarlanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Kontrolü Kolaylaştıran Yöntemler
- Yüksek sesle okuyun. Kulak, gözün atladığı eksik ekleri ve bozuk cümleleri daha kolay fark eder.
- Çıktı üzerinden okuyun. Kâğıt üzerinde yapılan okuma, ekranda gözden kaçan hataları yakalamaya yardım eder.
- Bul özelliğini kullanın. Sık karıştırılan terimleri, çift boşlukları ve tutarsız kısaltmaları Word’ün bul özelliğiyle taramak zaman kazandırır.
- Başka bir göze ihtiyaç duyun. Metni aylardır okuyan yazarın gözünden kaçan hataları, metne yabancı bir okur çok daha kolay fark eder.
Redaksiyonun kapsamı ve profesyonel destek seçenekleri için Akademik Redaksiyon Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.