SPSS çıktıları, analiz sonuçlarını ayrıntılı tablolarla sunar; ancak bu tabloları olduğu gibi teze kopyalamak doğru bir yaklaşım değildir. APA stili, istatistiksel sonuçların metin içinde ve tablolarda belirli bir düzenle raporlanmasını öngörür. Bu yazıda sık kullanılan analizlerin SPSS çıktılarından hangi değerlerin alınacağını ve bu değerlerin APA 7’ye göre nasıl yazılacağını örneklerle ele alıyoruz.
Genel Kurallar
- İstatistik simgeleri italik yazılır: M, SD, t, F, r, p, N, n gibi. Yunan harfleri (χ², η², β) italik yazılmaz.
- Ondalık basamak: Çoğu istatistik iki ondalık basamakla raporlanır. p değerleri iki ya da üç ondalık basamakla verilebilir.
- Baştaki sıfır: 1’den büyük olamayan değerlerde (p, r, korelasyon ve oranlar gibi) ondalık noktadan önce sıfır yazılmaz: p = .032, r = .45.
- p değeri: Tam p değeri yazılır (p = .032). SPSS’in “.000” olarak gösterdiği değer “p < .001” biçiminde raporlanır; “p = .000” yazılmaz.
- Etki büyüklüğü: Anlamlılık testlerinin yanında etki büyüklüğünün de raporlanması önerilir.
Türkçe yazılan tezlerde ondalık ayırıcı olarak nokta mı virgül mü kullanılacağı enstitüden enstitüye değişir. Kılavuzunuz bir tercih belirtiyorsa ona, belirtmiyorsa tezin tamamında tutarlı olacak biçimde tek bir kullanıma uyun.
Betimsel İstatistikler
Katılımcıların mesleki doyum puanlarının ortalaması 3.62 (SD = 0.71) olarak bulunmuştur.
Metin içinde parantez içinde de yazılabilir: (M = 3.62, SD = 0.71). Türkçe tezlerde “ss” ve “X̄” gibi simgelerin kullanılıp kullanılmayacağı da kılavuza göre değişir.
Bağımsız Örneklemler t Testi
SPSS çıktısında “Independent Samples Test” tablosundan t değeri, serbestlik derecesi (df) ve anlamlılık değeri alınır. Levene testinin sonucuna göre doğru satırın kullanılması gerekir.
Kadın öğretmenlerin puanları (M = 3.81, SD = 0.64) erkek öğretmenlerin puanlarından (M = 3.45, SD = 0.72) anlamlı biçimde yüksektir, t(118) = 2.89, p = .005, d = 0.53.
Tek Yönlü ANOVA
“ANOVA” tablosundan F değeri, gruplar arası ve gruplar içi serbestlik dereceleri ve anlamlılık değeri alınır.
Mesleki doyum puanları kıdem gruplarına göre anlamlı biçimde farklılaşmaktadır, F(2, 117) = 5.36, p = .006, η² = .08.
Anlamlı bir sonuç elde edildiğinde hangi gruplar arasında fark bulunduğu post hoc test sonuçlarıyla birlikte raporlanır.
Korelasyon
“Correlations” tablosundan korelasyon katsayısı, anlamlılık değeri ve örneklem büyüklüğü alınır. Serbestlik derecesi N − 2’dir.
Mesleki doyum ile tükenmişlik arasında negatif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur, r(118) = −.42, p < .001.
Ki-Kare Testi
“Chi-Square Tests” tablosundaki “Pearson Chi-Square” satırından değer, serbestlik derecesi ve anlamlılık alınır.
Okul türü ile mesleki gelişim programına katılım arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur, χ²(2, N = 120) = 7.14, p = .028, Cramér’in V = .24.
Çoklu Doğrusal Regresyon
“Model Summary” tablosundan R² değeri, “ANOVA” tablosundan F testi, “Coefficients” tablosundan B, standart hata, β, t ve p değerleri alınır.
Model, mesleki doyumdaki varyansın %25’ini açıklamıştır, R² = .25, F(3, 116) = 12.89, p < .001. Algılanan yönetici desteği mesleki doyumu anlamlı biçimde yordamıştır, β = .38, t(116) = 4.52, p < .001.
Regresyon sonuçları genellikle her yordayıcı için B, SH (standart hata), β, t ve p değerlerini içeren bir tabloyla sunulur.
Tabloların Düzenlenmesi
- SPSS tablolarını doğrudan kopyalamak yerine, gereksiz satır ve sütunları çıkararak yeni bir tablo oluşturun.
- APA tablolarında dikey çizgi kullanılmaz; yatay çizgiler yalnızca başlık ve tablonun altını ayırmak için kullanılır.
- Tablo numarası kalın, tablo başlığı italik ve tablonun üzerinde yer alır. Açıklamalar tablonun altındaki “Not.” bölümünde verilir.
- Metinde tablodaki bütün değerleri tekrarlamak yerine en önemli bulguları vurgulayın.
Etki büyüklüğü ölçüleri için Hangi İstatistik Testi Kullanılmalı?, post hoc testler için Post Hoc Analizi Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.