Tez sürecinin nasıl geçeceğini belirleyen etkenlerden biri, danışmanla kurulan çalışma ilişkisidir. Konu ne kadar ilgi çekici, öğrenci ne kadar çalışkan olursa olsun, iletişimin kopuk olduğu bir danışmanlık ilişkisi süreci uzatabilir ve yıpratıcı hâle getirebilir. İyi haber şu ki bu ilişkinin önemli bir kısmı öğrencinin elindedir. Toplantılara nasıl hazırlandığınız, e-postalarınızı nasıl yazdığınız ve geri bildirimi nasıl karşıladığınız, iletişimin kalitesini doğrudan etkiler.
Beklentileri Baştan Konuşun
Danışman ve öğrenci çoğu zaman birbirinden farklı beklentilerle sürece başlar. Kimi danışman haftalık görüşme ister, kimi yalnızca belirli aşamalarda metin görmek ister. Bu farklılıklar baştan konuşulmazsa yanlış anlaşılmalar kaçınılmaz olur. İlk görüşmelerden birinde şu konuları netleştirmek faydalıdır:
- Hangi sıklıkta görüşeceksiniz? Yüz yüze mi, çevrim içi mi?
- Danışman taslakları hangi biçimde görmek istiyor? Bölüm bölüm mü, belirli bir uzunluğa ulaştığında mı?
- Gönderilen bir taslağa ortalama ne kadar sürede dönüş yapabilir?
- İletişim için hangi kanal tercih ediliyor: e-posta, kurumsal mesajlaşma sistemi, ofis saatleri?
Danışman atama ve tez süreçlerine ilişkin genel takvim için Tez Önerisi Ne Zaman Verilir? yazımıza bakabilirsiniz.
Toplantılara Hazırlıklı Gidin
Danışman toplantıları, hazırlıklı gidildiğinde kısa sürede çok iş çıkarılabilen görüşmelerdir. Toplantıdan önce şunları yapmak işinizi kolaylaştırır:
- Kısa bir gündem hazırlayın. Konuşmak istediğiniz üç dört konuyu önem sırasına göre yazın ve mümkünse toplantıdan bir gün önce danışmanınıza iletin.
- Son görüşmeden bu yana ne yaptığınızı özetleyin. Hangi okumaları tamamladığınızı, hangi bölümü yazdığınızı ya da hangi analizi yaptığınızı birkaç maddeyle anlatın.
- Takıldığınız noktaları somutlaştırın. “Yöntem bölümünde zorlanıyorum” yerine “Örneklem büyüklüğünü belirlerken hangi yöntemi kullanmam gerektiğinden emin değilim” gibi net sorular sorun.
- Seçenekler sunun. Bir konuda karar vermeniz gerekiyorsa, düşündüğünüz iki üç seçeneği ve her birinin artısını eksisini hazırlayın. Bu, danışmanın daha hızlı ve yerinde yönlendirme yapmasını sağlar.
Toplantı sırasında not alın ve toplantıdan sonra kararlaştırılanları kısa bir e-postayla özetleyin. Bu e-posta hem sizin için bir yapılacaklar listesi olur hem de yanlış anlaşılmaların önüne geçer.
Etkili E-posta Nasıl Yazılır?
Danışmanlar çoğu zaman çok sayıda öğrenciyle ve idari işle meşguldür. Açık ve kısa bir e-posta, cevap alma olasılığınızı artırır.
- Konu satırını açık yazın: “Tez – 3. Bölüm Taslağı (Görüşünüze)” gibi bir konu satırı, e-postanın amacını hemen gösterir.
- Hitap ve kapanışta nezaketi koruyun: Unvanı doğru kullanmak ve kısa bir selamlama ile başlamak yeterlidir.
- Ne istediğinizi ilk paragrafta belirtin: Görüş mü istiyorsunuz, bir belgeye imza mı, bir toplantı mı?
- Ekleri düzenli adlandırın: Dosya adında bölüm adı ve tarih yer alsın.
- Süre bilgisi verin: Bir enstitü teslim tarihi varsa bunu açıkça belirtin; ancak danışmana son gün dosya göndermekten kaçının.
Örnek:
Konu: Tez – 3. Bölüm (Yöntem) TaslağıSayın Hocam,
Görüşmemizde konuştuğumuz düzeltmeleri yaptığım yöntem bölümü taslağını ekte gönderiyorum. Örneklem büyüklüğünün hesaplandığı 3.2 başlığı hakkındaki görüşünüzü özellikle almak isterim. Uygun olursanız gelecek hafta kısa bir görüşme yapabilir miyiz?
Saygılarımla,
Ad Soyad
Geri Bildirimi Nasıl Karşılamalı?
Danışmandan dönen kırmızı düzeltmelerle dolu bir taslak, ilk anda moral bozucu olabilir. Ancak ayrıntılı geri bildirim, danışmanın metninizi dikkatle okuduğunun da göstergesidir. Geri bildirimi verimli kullanmak için:
- Düzeltmeleri hemen okumak yerine bir gün bekleyip daha sakin bir zihinle okuyun.
- Anlamadığınız ya da katılmadığınız noktaları not edin ve bir sonraki görüşmede sorun.
- Düzeltmeleri yaptıktan sonra hangi değişiklikleri yaptığınızı kısa bir listeyle bildirin. Bu, danışmanın metni yeniden baştan okumak zorunda kalmamasını sağlar.
- Bir düzeltmeye katılmıyorsanız gerekçenizi kaynaklarla destekleyerek nazik bir dille açıklayın.
İletişim Zorlaştığında
Bazen danışmana ulaşmak zorlaşır ya da çalışma tarzlarının uyuşmadığı ortaya çıkar. Böyle durumlarda önce doğrudan ve yapıcı bir görüşme yapmak, beklentileri yeniden konuşmak en doğru adımdır. Sorun devam ediyorsa anabilim dalı başkanlığıyla görüşmek ya da enstitünün danışman değişikliği prosedürlerini öğrenmek mümkündür. Danışman değişikliğinin koşulları üniversitenin lisansüstü yönetmeliğine göre belirlendiği için kendi enstitünüzün mevzuatını kontrol edin.
Tez sürecinde motivasyonu korumaya yönelik öneriler için Tez Yazarken Zamanınızı Çalan 5 Alışkanlık yazımıza da göz atabilirsiniz.