Haftalarca üzerinde çalıştığınız bölümü danışmanınıza gönderdiniz ve geri dönüş geldi: kenar notlarıyla dolu sayfalar, “bu bölüm yeniden yazılmalı” uyarısı ya da birkaç kısa ama sert cümle. Olumsuz geri bildirim almak, tez sürecinin hemen herkesin yaşadığı ve çoğu zaman moral bozan bir parçasıdır. Ancak bu geri bildirimle ne yaptığınız, tezinizin kalitesini ve danışmanınızla ilişkinizi doğrudan etkiler. Bu yazıda olumsuz geri bildirimi daha verimli bir şekilde ele almanın yollarını tartışıyoruz.
İlk Tepkiyi Bekletin
Eleştiri dolu bir geri bildirimi ilk okuduğunuzda hayal kırıklığı, öfke ya da yetersizlik duygusu yaşamanız son derece doğaldır. Bu duygularla hemen cevap yazmak ya da metni baştan sona değiştirmeye girişmek ise genellikle iyi sonuç vermez. Geri bildirimi bir kez okuyun, sonra bir süre ara verin. Bir gün sonra yeniden okuduğunuzda, ilk okumada çok ağır gelen yorumların çoğunun aslında somut ve uygulanabilir öneriler olduğunu fark edebilirsiniz.
Eleştirinin Metne Yönelik Olduğunu Hatırlayın
Danışmanın yorumları sizin yeteneğinizi değil, metnin o anki hâlini değerlendirir. Kırmızı düzeltmelerle dolu bir taslak, danışmanınızın metni dikkatle okuduğunu ve ona zaman ayırdığını gösterir. Akademide yayımlanan makalelerin büyük bölümü de hakemlerden benzer eleştiriler alarak, birkaç düzeltme turunun sonunda son hâline ulaşır. Eleştiri almak, akademik yazmanın olağan bir parçasıdır.
Geri Bildirimi Sınıflandırın
Uzun bir yorum listesiyle karşılaştığınızda nereden başlayacağınızı bilemeyebilirsiniz. Yorumları türlerine göre ayırmak, işi yönetilebilir hâle getirir:
- Yapısal yorumlar: Bölümün kurgusu, argümanın akışı, eksik ya da fazla alt başlıklar. Bunlar en çok emek isteyen ve öncelikle ele alınması gereken yorumlardır.
- İçerik yorumları: Eksik kaynaklar, desteklenmeyen iddialar, yöntemle ilgili sorular.
- Dil ve biçim yorumları: Anlatım bozuklukları, yazım hataları, kaynak gösterme biçimi. Bunlar genellikle hızlı düzeltilebilir.
Yapısal düzeltmeleri yapmadan dil düzeltmelerine zaman harcamak verimli değildir; yeniden yazılacak bir paragrafın dilini düzeltmek, emeğin boşa gitmesine yol açar.
Anlamadığınız Yorumları Netleştirin
“Bu kısım zayıf”, “daha derin olmalı” ya da yalnızca bir soru işaretinden oluşan yorumlar, neyin beklendiğini anlamayı zorlaştırabilir. Böyle durumlarda tahmin yürütmek yerine danışmanınıza sormak daha doğrudur. Sorularınızı somut tutmak, danışmanınızın da hızlı cevap vermesini kolaylaştırır:
“Üçüncü sayfadaki ‘daha derin olmalı’ yorumunuzu, kuramsal çerçevenin genişletilmesi olarak mı, yoksa bulguların alanyazınla daha ayrıntılı karşılaştırılması olarak mı anlamalıyım?”
Birden fazla belirsiz yorum varsa bunları bir listede toplayıp bir görüşmede ele almayı önerebilirsiniz.
Düzeltmeleri Takip Edin
Düzeltmeleri yaparken her yorumu ve onu nasıl ele aldığınızı bir tabloda kaydetmek, hem sizin hem de danışmanınızın işini kolaylaştırır. Tabloda şu sütunlar yer alabilir: yorumun yeri, yorumun özeti, yapılan değişiklik ve gerekiyorsa açıklama. Düzeltilmiş metni gönderirken bu tabloyu da eklemek, danışmanınızın her yorumu tek tek aramasına gerek bırakmaz. Bu yöntem, ileride dergi hakemlerine yanıt yazarken de işinize yarayacak bir alışkanlıktır.
Katılmadığınız Yorumlar
Danışmanın her yorumuna katılmak zorunda değilsiniz. Bir öneriyi uygulamamanız için geçerli bir gerekçeniz varsa, bunu açık ve saygılı bir biçimde, mümkünse kaynaklarla destekleyerek ifade edebilirsiniz. Önemli olan, yorumu görmezden gelmek yerine onunla açıkça ilgilenmektir. Uygulamadığınız bir öneri için kısa bir açıklama yazmak, yorumun okunmadığı izleniminin oluşmasını önler.
Tekrarlayan Eleştirilere Dikkat Edin
Farklı bölümlerde aynı türden yorumlar alıyorsanız, örneğin sürekli kaynaksız iddialar ya da paragraflar arasında kopukluk konusunda uyarılıyorsanız, bu yazma alışkanlıklarınızla ilgili önemli bir ipucudur. Bu tür yorumları bir kontrol listesine dönüştürüp sonraki bölümleri göndermeden önce bu listeyle kontrol etmek, aynı düzeltmelerin tekrar tekrar istenmesini önler.
Geri Bildirim Sizi Durdurmasın
Olumsuz geri bildirim aldıktan sonra yazmaya ara vermek, hatta bir sonraki bölümü göndermeyi ertelemek sık görülen bir tepkidir. Oysa bu erteleme, süreci daha da zorlaştırır. Düzeltmeleri küçük parçalara bölüp günlük hedefler belirlemek, ilerlemeyi yeniden başlatmanın en etkili yollarından biridir. Zaman yönetimine dair öneriler için Tez Yazarken Zamanınızı Çalan 5 Alışkanlık yazımıza göz atabilirsiniz.
Eleştiriler kaygınızı uzun süre yüksek tutuyor, günlük yaşamınızı etkiliyor ya da danışmanınızla iletişim kurmanızı zorlaştırıyorsa, bu durumu bir arkadaşınızla, güvendiğiniz bir öğretim üyesiyle ya da üniversitenizin psikolojik danışmanlık birimiyle konuşmak önemli bir adımdır.