Bir kaynaktaki ifadeyi değiştirmeden, olduğu gibi aktarmak doğrudan alıntıdır. Doğrudan alıntı, tanımların, önemli ifadelerin ya da yazarın sözcük seçiminin kendisinin önemli olduğu durumlarda başvurulan bir yoldur. Ancak alıntının biçimi kurallara bağlıdır ve özellikle uzun alıntılarda yapılan hatalar, hem biçim kontrolünde hem de benzerlik raporlarında sorun yaratır. Bu yazıda APA 7 esas alınarak kısa alıntı ve blok alıntı kurallarını ele alıyoruz.
Doğrudan Alıntı Ne Zaman Kullanılmalı?
APA 7, doğrudan alıntının ölçülü kullanılmasını önerir. Akademik metinde ağırlığın parafraz ve sentezde olması beklenir; çünkü kaynakları kendi cümlelerinizle aktarmak, onları anladığınızı ve yorumlayabildiğinizi gösterir. Doğrudan alıntı genellikle şu durumlarda tercih edilir:
- Bir kavramın yazar tarafından yapılmış özgün tanımını aktarırken,
- İfadenin kendisinin analiz edildiği durumlarda (örneğin bir yasa maddesi ya da bir görüşme kaydı),
- Yazarın sözcük seçimi, başka bir ifadeyle karşılanamayacak kadar belirleyici olduğunda.
Tezin büyük bölümünü alıntılardan oluşturmak, özgünlük açısından jüri üyelerinin dikkatini çeker ve benzerlik oranını gereksiz yere yükseltir. Parafraz teknikleri için Parafraz Nasıl Yapılır? yazımıza bakabilirsiniz.
Kısa Alıntı: 40 Kelimeden Az
APA 7’ye göre 40 kelimeden kısa alıntılar metnin içinde, çift tırnak içinde verilir. Kaynak gösterimi yazar, yıl ve sayfa numarasını içerir. Türkçe metinlerde sayfa için “s.” kısaltması kullanılır.
Yılmaz’a (2020) göre akademik yazım, “okurun düşünce zincirini kesintisiz izleyebileceği bir düzen” gerektirir (s. 45).
Akademik yazımın “okurun düşünce zincirini kesintisiz izleyebileceği bir düzen” gerektirdiği vurgulanmaktadır (Yılmaz, 2020, s. 45).
Bu örneklerdeki yazar ve eser yalnızca biçimi göstermek için kurgulanmıştır. Alıntıdan sonra gelen nokta, kaynak gösteriminden sonra konur.
Blok Alıntı: 40 Kelime ve Üzeri
40 kelime ya da daha uzun alıntılar blok alıntı olarak verilir. Blok alıntının kuralları şunlardır:
- Alıntı yeni bir satırdan başlar ve ayrı bir paragraf olarak yazılır.
- Tırnak işareti kullanılmaz.
- Paragrafın tamamı sol kenar boşluğundan 0,5 inç (yaklaşık 1,27 cm) içeriden başlar.
- APA 7’de blok alıntı da metnin geri kalanı gibi çift satır aralığıyla yazılır. Ancak birçok enstitünün tez yazım kılavuzu blok alıntılar için farklı satır aralığı, yazı boyutu ya da girinti tanımlar; bu durumda kılavuzdaki kural geçerlidir.
- Kaynak gösterimi alıntının sonundaki noktadan sonra yazılır ve kaynak gösteriminden sonra ayrıca nokta konmaz.
Blok alıntı ayrıca bir giriş cümlesiyle sunulmalıdır. Alıntıyı metne bağlamadan, ardı ardına bloklar hâlinde sıralamak, metnin akışını bozar. Alıntının ardından da en az bir cümleyle alıntıyı yorumlamak, alıntının neden kullanıldığını okura gösterir.
Tez yazım kılavuzlarının satır aralığı ve girinti kurallarına dair genel bilgiler için Tezde Satır Aralığı ve Kenar Boşlukları Nasıl Ayarlanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Alıntıda Değişiklik Yapmak
Doğrudan alıntı, kaynakta yazıldığı gibi aktarılmalıdır. Bazı küçük değişiklikler ise belirli işaretlerle gösterilerek yapılabilir:
| Değişiklik | Nasıl gösterilir? |
|---|---|
| Alıntının ortasından kelime çıkarmak | Üç nokta (…) kullanılır. Alıntının başında ve sonunda üç nokta kullanılmaz. |
| Alıntıya açıklama eklemek | Eklenen ifade köşeli parantez içinde verilir: “bu yöntem [nitel içerik analizi] …” |
| Kaynaktaki bir hatayı belirtmek | Hatanın hemen ardından köşeli parantez içinde [sic] yazılır. |
| Alıntıdaki bir ifadeyi vurgulamak | İfade italik yazılır ve kaynak gösteriminin içinde ya da hemen ardından [vurgu eklenmiştir] notu düşülür. |
Alıntının ilk harfini cümle yapısına uydurmak için büyük ya da küçük harfe çevirmek ve cümle sonundaki noktalama işaretini değiştirmek gibi küçük düzenlemeler, APA’ya göre ayrıca belirtilmeden yapılabilir.
Sayfa Numarası Olmayan Kaynaklardan Alıntı
Web sayfaları gibi sayfa numarası bulunmayan kaynaklardan alıntı yaparken okurun alıntıyı bulmasını sağlayacak başka bir konum bilgisi verilir. Bu, paragraf numarası (“para. 3”), bölüm başlığı ya da video ve ses kayıtlarında zaman damgası olabilir. Web kaynaklarının kaynakçada nasıl yazılacağı için APA 7 Web Sitesi Kaynak Gösterme yazımıza göz atabilirsiniz.
Alıntılar ve Benzerlik Raporu
Doğru biçimde gösterilmiş alıntılar intihal değildir. Ancak benzerlik programları alıntıları da eşleşme olarak raporlayabilir. Pek çok enstitü, benzerlik raporu alınırken alıntıların ve kaynakçanın filtrelenmesine izin verir. Blok alıntılarda tırnak işareti kullanılmadığı için bazı programlar bu alıntıları filtrede alıntı olarak tanımayabilir; bu durumda raporu değerlendiren kişiye açıklama yapmanız gerekebilir. Benzerlik oranlarına dair genel bilgi için İntihal Oranı Kaç Olmalı? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Blok alıntıyı ayrıca tırnak içine almak.
- Doğrudan alıntılarda sayfa numarasını yazmamak.
- Kaynak gösterimini blok alıntının sonundaki noktadan önce yazmak.
- İkinci elden alıntıyı, birincil kaynağı okumuş gibi göstermek. Bu durumda aktarma kurallarına uyulmalıdır.
- Bir paragrafı yalnızca alıntılardan oluşturmak.
İkincil kaynak kullanımına dair kurallar için APA Formatıyla Aktaran Gösterme Nasıl Yapılır? yazımıza bakabilirsiniz.