Tez Başlığı Nasıl Belirlenir? İyi Bir Başlığın Özellikleri

Tez Başlığı Nasıl Belirlenir? İyi Bir Başlığın Özellikleri

Tez başlığı, çalışmanızın okurla ilk temas noktasıdır. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde arama yapan bir araştırmacı, jüri üyeleri ya da ileride tezinize atıf yapacak bir akademisyen, çalışmanızı önce başlığından tanır. Buna karşın başlık çoğu zaman tez önerisi aşamasında aceleyle yazılır ve sonra pek gözden geçirilmez. Bu yazıda iyi bir tez başlığının özelliklerini, başlık yazarken izlenebilecek adımları ve sık yapılan hataları örneklerle ele alıyoruz.

İyi Bir Tez Başlığının Özellikleri

  • Araştırmanın konusunu açıkça yansıtır. Okur, başlığı okuduğunda çalışmanın neyi incelediğini anlayabilmelidir.
  • Temel değişkenleri ya da kavramları içerir. Nicel araştırmalarda incelenen değişkenlerin başlıkta yer alması, çalışmanın kapsamını netleştirir.
  • Çalışma grubunu ya da bağlamı belirtir. “Öğretmenler” yerine “ortaokul öğretmenleri”, “öğrenciler” yerine “hemşirelik öğrencileri” gibi belirlemeler başlığı daha bilgilendirici kılar.
  • Gereksiz kelimelerden arınmıştır. Anlama katkı sağlamayan ifadeler başlığı uzatır ve dikkati dağıtır.
  • Arama yapılabilir niteliktedir. Başlıkta alanda yerleşik terimlerin kullanılması, tezinizin veri tabanlarında bulunabilirliğini artırır.

Başlıkta Neler Yer Alabilir?

Bir tez başlığında genellikle şu unsurlardan bazıları bulunur:

  • İncelenen değişkenler ya da olgu,
  • Değişkenler arasındaki ilişkinin türü (ilişki, etki, karşılaştırma),
  • Çalışma grubu ya da örneklem,
  • Gerekiyorsa araştırmanın yöntemi ya da deseni,
  • Gerekiyorsa coğrafi ya da zamansal bağlam.

Bu unsurların tamamının her başlıkta yer alması gerekmez. Önemli olan, okurun çalışmayı doğru biçimde tanımasını sağlayacak bilgilerin başlıkta bulunmasıdır.

Örneklerle Başlık Geliştirme

Aşağıdaki örnekler, aynı araştırma için yazılmış zayıf ve daha güçlü başlıkları karşılaştırmaktadır:

Zayıf başlıkDaha güçlü başlık
Öğretmenlerde TükenmişlikOrtaokul Öğretmenlerinin Tükenmişlik Düzeyleri ile Algılanan Okul Yöneticisi Desteği Arasındaki İlişki
Teknolojinin Eğitimde Kullanımı Üzerine Bir AraştırmaTers Yüz Sınıf Uygulamasının Yedinci Sınıf Öğrencilerinin Fen Başarısına Etkisi
Hemşirelerin GörüşleriYoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma İlişkin Deneyimleri: Nitel Bir Çalışma

Daha güçlü başlıklarda araştırmanın değişkenleri, çalışma grubu ve gerektiğinde yöntemi açıkça görülmektedir.

Başlık Yazarken İzlenebilecek Adımlar

  1. Araştırma sorunuzdan yola çıkın. Problem cümleniz, başlığınızın ham maddesidir. Problem cümlesindeki anahtar kavramları belirleyin.
  2. Anahtar kavramları listeleyin. Başlıkta mutlaka yer alması gereken kelimeleri seçin.
  3. Birkaç farklı başlık yazın. Tek bir başlıkla yetinmeyin; farklı sıralama ve ifadeleri deneyin.
  4. Gereksiz kelimeleri çıkarın. “Bir araştırma”, “üzerine bir inceleme” gibi ifadelerin bir bilgi katıp katmadığını sorgulayın.
  5. Benzer tezleri inceleyin. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde alanınızdaki tezlerin başlıklarına bakarak alandaki yerleşik kullanımları görün. Aynı ya da çok benzer başlığa sahip bir tez olup olmadığını da kontrol edin.
  6. Danışmanınızın görüşünü alın. Başlığı danışmanınızla birlikte son hâline getirin.

Sık Yapılan Hatalar

  • Çok genel başlık: “Eğitimde Kalite” gibi bir başlık, tek bir tezin cevaplayamayacağı kadar geniş bir alanı ifade eder.
  • Yöntemle uyumsuz ifade: İlişkisel bir araştırmada “etkisi” ifadesini kullanmak, neden-sonuç ilişkisi kurulduğu izlenimi verir. Deneysel olmayan araştırmalarda “ilişkisi” ya da “yordayıcılığı” gibi ifadeler daha doğrudur.
  • Kısaltma kullanmak: Başlıkta yaygın olarak bilinmeyen kısaltmalardan kaçınılmalıdır.
  • Başlığın içerikle uyuşmaması: Araştırma süreci içinde kapsam değişmişse başlığın da buna göre güncellenmesi gerekir.
  • Türkçe ve İngilizce başlıklar arasında anlam farkı: İngilizce başlık, Türkçe başlığın anlamını tam olarak karşılamalıdır.

Biçimsel Kurallar

Başlığın büyük harfle mi yazılacağı, hangi kelimelerin büyük harfle başlayacağı ve kapakta nasıl yerleştirileceği enstitüden enstitüye değişir. Bazı kılavuzlar başlık uzunluğuna da sınır getirebilir. Ayrıca tez önerisi onaylandıktan sonra başlıkta yapılacak değişikliklerin genellikle enstitü yönetim kurulu onayı gerektirdiğini unutmayın; bu konudaki kuralları kendi enstitünüzden öğrenin.

Tez konusunu belirleme aşamasına dair öneriler için Tez Konusu Örnekleri ve tez önerisinin hazırlanmasına dair bilgiler için Tez Önerisi Nasıl Hazırlanır? yazılarımıza bakabilirsiniz.

İlgili Yazılar

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir