Tezde Ekler (Appendix) Bölümü Nasıl Hazırlanır? Neler Eklenir?

Tezinizin ana metnini gereksiz ayrıntılarla şişirmeden, okuyucuya ve jüriye ihtiyaç duyduğunda başvurabileceği destekleyici materyalleri sunmanın yolu, “Ekler” (Appendix) bölümüdür. Doğru kullanıldığında ekler bölümü, tezinizin akıcılığını korurken şeffaflığını ve tekrarlanabilirliğini de güçlendirir. Bu yazıda ekler bölümüne neyin girip neyin girmeyeceğini ve nasıl biçimlendirileceğini ele alıyoruz.

İçindekiler

Ekler Bölümü Ne İşe Yarar?

Ana metin, okuyucunun argümanı takip etmesi için gereken minimum bilgiyi içermelidir. Analizi doğrulamak, süreci tekrarlanabilir kılmak veya ilgilenen bir okuyucuya ayrıntı sunmak için gereken ama ana akışı bozan materyaller ise eklere taşınır. Böylece hem ana metin akıcı kalır, hem de şeffaflık kaybolmaz.

Eklere Ne Konur?

Veri toplama araçları: Anket formunun tam hali, görüşme rehberi, ölçek maddeleri (izin gerekiyorsa ölçek sahibinden alınan izin belgesiyle birlikte).
Ham/ayrıntılı tablolar: Ana metinde özet olarak sunulan bir tablonun tüm değişkenleri içeren tam/ayrıntılı hali.
Etik kurul onay belgesi: Araştırmanız için alınan etik kurul kararının bir kopyası.
Katılımcı bilgilendirme ve onam formu: Katılımcılara sunulan “Gönüllü Katılım Formu” örneği.
Ek analiz çıktıları: Ana metinde tartışılan analizleri destekleyen, ancak ana akışa dahil edilmesi gereksiz olan SPSS/ek istatistik çıktıları.
Kod/algoritma listeleri: Nicel veya hesaplamalı çalışmalarda kullanılan özgün kod parçaları.
Uzun alıntılar veya görüşme dökümleri: Nitel çalışmalarda, ana metinde kısa alıntılarla desteklenen görüşmelerin tam transkript örnekleri.

Eklere Ne Konmaz?

Ana metinde zaten tam olarak sunulan bilgilerin birebir tekrarı.
Araştırmanın temel bulgularını içeren, tartışmadan ayrılamayacak analizler — bunlar ana metinde kalmalıdır.
Katılımcıların kimliğini ifşa edebilecek, anonimleştirilmemiş ham veri.

Ekler Bölümü Nasıl Biçimlendirilir?

Sıralama ve adlandırma: Her ek “Ek 1”, “Ek 2” (veya “Ek A”, “Ek B”) şeklinde sırayla numaralandırılır ve her birine kısa, açıklayıcı bir başlık verilir (örn. “Ek 1: Görüşme Formu”).
Metin içi atıf: Ana metinde ilgili yerde “(bkz. Ek 1)” şeklinde atıf yapılarak okuyucu ilgili eke yönlendirilir.
Konumu: Ekler bölümü, kaynakçadan sonra, tezin en sonunda yer alır.
İçindekiler: Birden fazla ek varsa, ana içindekiler tablosunda veya ayrı bir “Ekler Listesi” sayfasında her ekin başlığı ve sayfa numarası listelenir.
Sayfa numaralandırma: Enstitünüzün tez yazım kılavuzuna göre ekler genellikle ana metinle aynı numaralandırma sistemini sürdürür; bazı enstitüler ekler için ayrı bir numaralandırma (Ek-1, Ek-2 sayfa numarası gibi) ister — bu ayrıntıyı mutlaka kendi enstitünüzün kılavuzundan teyit edin.

Sık Yapılan Hatalar

Eklere metin içinde hiç atıf yapmamak: Okuyucunun bir ekin neden orada olduğunu anlaması için ana metinde mutlaka bir yönlendirme cümlesi bulunmalıdır.
Ekleri “çöp kutusu” gibi kullanmak: Nereye koyacağını bilemediğiniz her belgeyi eklere atmak yerine, her ekin okuyucuya somut bir katkısı olup olmadığını sorgulayın.
Kişisel verileri anonimleştirmeden eklemek: Katılımcı isimleri, TC kimlik numaraları gibi bilgiler etik ihlaline yol açabileceğinden ekler bölümüne konmadan önce mutlaka anonimleştirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Ekler bölümü kelime/sayfa sınırına dahil midir?
Çoğu enstitüde hayır — ekler, tezin ana metin sayfa/kelime sınırlamasının dışında tutulur, ancak bu kuralı kendi enstitünüzün yazım kılavuzundan doğrulamanız gerekir.

Anket formunun hem ana metinde hem ekte yer alması gerekir mi?
Hayır; ana metinde anketin hangi ölçekleri, kaç maddeyi içerdiği özetlenir, formun tam hali yalnızca ekte yer alır.