Türkiye’de akademik değerlendirmelerde sıkça karşılaşılan ifadelerden biri “TR Dizin’de taranan dergi”dir. Doçentlik başvurularından akademik teşviklere, lisansüstü programların yayın şartlarından kadro ilanlarına kadar pek çok süreçte bu ölçüt kullanılır. Ancak bir derginin DergiPark’ta yer alması ile TR Dizin’de dizinlenmesi sıkça karıştırılır. Bu yazıda TR Dizin’in ne olduğunu ve bir derginin TR Dizin’de olup olmadığının nasıl kontrol edileceğini ele alıyoruz.
TR Dizin Nedir?
TR Dizin, TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) tarafından oluşturulan ve Türkiye’de yayımlanan hakemli dergileri belirli ölçütlere göre değerlendirerek dizinleyen ulusal bir atıf dizinidir. TR Dizin’de dizinlenen dergiler, ULAKBİM’in belirlediği yayın ve etik ölçütlerini karşıladıkları için akademik değerlendirmelerde nitelikli dergiler arasında kabul edilir.
TR Dizin ile DergiPark Aynı Şey mi?
Hayır. DergiPark da ULAKBİM tarafından sunulan bir hizmettir; ancak DergiPark, dergilerin makale gönderim ve hakem süreçlerini yönettiği ve makalelerini yayımladığı bir dergi platformudur. DergiPark’ta yer alan bir derginin TR Dizin’de dizinlenmesi için ayrıca başvuru yapması ve TR Dizin ölçütlerini karşılaması gerekir. Yani DergiPark’ta yayımlanan her dergi TR Dizin’de değildir.
TR Dizin Ölçütleri
TR Dizin, dergileri değerlendirirken çeşitli ölçütler kullanır. Bu ölçütler zaman içinde güncellenmiştir. Başlıca ölçütler arasında şunlar yer alır:
- Derginin düzenli olarak ve ilan ettiği yayın sıklığına uygun biçimde yayımlanması,
- Makalelerin en az iki hakem tarafından değerlendirildiği bir hakem sürecinin bulunması,
- Yayın etiği ilkelerine uyulması ve bu ilkelerin derginin sitesinde açıkça belirtilmesi,
- Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda bu iznin alınmış ve makalede belirtilmiş olması,
- Makalelerde özet, anahtar kelimeler ve kaynakça gibi temel unsurların bulunması.
Ölçütlerin güncel ve ayrıntılı hâli TR Dizin’in resmî sitesinde yayımlanmaktadır.
Bir Derginin TR Dizin’de Olup Olmadığı Nasıl Kontrol Edilir?
- TR Dizin’in resmî sitesine gidin. TR Dizin’in arama ve dergi listesi sayfası üzerinden dergileri arayabilirsiniz.
- Derginin adını ya da ISSN numarasını aratın. ISSN ile arama yapmak, benzer adlı dergilerin karıştırılmasını önler.
- Dizinlenen yılları kontrol edin. Bir dergi belirli yıllarda TR Dizin’de dizinlenmiş, sonraki yıllarda dizinden çıkarılmış olabilir. Akademik değerlendirmelerde genellikle makalenin yayımlandığı yıl itibarıyla derginin dizinde olup olmadığına bakılır. Bu nedenle yalnızca derginin listede yer alıp almadığına değil, hangi yıllarda dizinlendiğine de dikkat edin.
Derginin Kendi Beyanına Güvenmeyin
Bazı dergiler, sitelerinde TR Dizin logosu kullanarak ya da “TR Dizin’de taranmaktadır” ifadesine yer vererek dizinlenme durumlarını belirtir. Bu beyanlar çoğu zaman doğrudur; ancak dizinden çıkarılmış ya da hiç dizinlenmemiş bir derginin bu ifadeyi kullanmaya devam etmesi de mümkündür. Makalenizi göndermeden önce dizinlenme durumunu her zaman TR Dizin’in resmî sitesinden doğrulayın.
TR Dizin ve Uluslararası Dizinler
TR Dizin, ulusal bir dizindir. Web of Science ve Scopus gibi uluslararası dizinler ise farklı kuruluşlar tarafından yürütülür ve farklı ölçütler kullanır. Bir dergi hem TR Dizin’de hem de uluslararası bir dizinde dizinlenebilir. Akademik değerlendirmelerde hangi dizinlerin hangi puanla değerlendirildiği, ilgili mevzuata ve kurum kararlarına göre değişir.
Lisansüstü Öğrenciler İçin Öneriler
- Lisansüstü programınızın ya da bursunuzun yayın şartı varsa, şartın hangi dizinleri kapsadığını öğrenin.
- Makalenizi göndereceğiniz derginin TR Dizin durumunu ve dizinlenen yıllarını kontrol edin.
- TR Dizin’in etik kurul ölçütünü dikkate alarak, katılımcılardan veri toplayan çalışmalarda etik kurul iznini veri toplamadan önce alın.
Dergi seçimi için Makale Yayınlayabileceğiniz En İyi Akademik Dergiler, makale türleri için Bilimsel Makale Türleri yazılarımıza bakabilirsiniz.