İntihal Oranı Kaç Olmalı? Tez ve Makale

İntihal oranı akademik çalışmaların teslim edileceği kuruma göre değişmekle birlikte genel olarak %10 ila %30 arasında kabul edilebilmektedir. Oranın hesaplanmasında Turnitin, Ithenticate gibi intihal programları kullanılmaktadır. Bu programlar aracılığıyla metinde hangi cümlelerde ne düzeyde intihal olduğu çıkan raporla tespit edilebilmektedir. İntihal oranı limiti, enstitü veya üniversitelerin duyuru sayfasında yer almaktadır.

Tezde İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Tezde intihal oranı genel itibarıyla yüksek lisans için %20, doktora tezi için ise %10-%15 düzeyinde olmalıdır. Metinde kanun maddeleri ya da doğrudan alıntılar bulunması metnin toplam benzerlik oranını yükselteceği için bu tür veriler mutlaka tırnak içinde gösterilmeli ve atıf verilmelidir.

Makale İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Makalede intihal oranı %15 ve altı olmalıdır. Makalenin gönderileceği derginin intihal sınırı dergi şartlarından öğrenilebilir. Uluslararası alanda yayımlanacak olan makaleler için bu oran %10 ve altına kadar düşebilmektedir.

Yüzde Kaç İntihal Kabul Edilir?

Yazılan bilimsel çalışmada kabul edilen intihal oranı genellikle %20 ve altıdır. Rapor alınırken kaynakça kısmı filtrelenir. Tırnak içi alıntılarda değişiklik yapılamayacağı için bazı kurumlarda bu alıntılarda da filtreleme yapılmaktadır.

Turnitin İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Turnitin intihal programından alınacak raporlarda %20 ve altı oran geçerli kabul edilmektedir fakat bu oran yazılan çalışmanın niteliğine göre değişebilmektedir. Örneğin yüksek lisans tezleri için %20’nin altı kabul görürken doktora tezlerinde bunun çok daha düşük olması gerekmektedir.

Lisans Tezi İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Lisans tezinde %30 ve altı oran kabul görmektedir. Üniversiteye göre değişiklik gösterse de özellikle tez projeleri ve lisans tezlerinde çok düşük bir oran olması gerekmez, benzerliğin %30’un altına düşmesi yeterlidir ancak yine de bağlı bulunulan enstitüden bilgi almak sağlıklı bir bilgi edinmek açısından önemlidir.

Yüksek Lisans Tezi İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Yüksek lisans tezlerinde intihal oranı kaynakça dâhil edilmeksizin %20’nin altında olmalıdır. Bunun sağlanabilmesi için metinde doğrudan kopyala-yapıştır yapılmaması ve kullanılan kaynaklardan alınan bilgilerin yorumlanarak eklenmesi gerekmektedir.

Proje İntihal Oranı Kaç Olmalı?

Projelerde intihal oranı en fazla %30 olmalıdır. Bu oranın daha az olması da istenebilir. Bu durumda Turnitin raporu alınarak çalışmanın oranı tespit edilmeli ve metinde düzenlemeler yapılarak toplam oran düşürülmelidir.

İntihal Yüzde Kaçı Geçmemelidir?

İntihal %20’yi geçmemelidir. Bu oran genel kabul gören bir oran olmakla birlikte bazı üniversitelerde tezin türüne bağlı olarak %15’in altında bir oran talep edilebilir. Bununla ilgili olarak öğrenciler tez danışmanlarından ya da üniversitenin bağlı olduğu enstitüden detaylı bilgi alabilmektedir.

Üniversite İntihal Oranları

Üniversite intihal oranları her ne kadar değişiklik gösterse de genel olarak %20 sınır kabul edilmektedir. Aşağıda bazı üniversitelerde kabul edilen oranlara yer verilmektedir:

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi’nde talep edilen intihal oranı alıntılar dâhil ise %30 olup bu oran alıntılar hariç olacak şekilde projelerde maksimum %20, tezlerde %15’tir.

Ankara Üniversitesi

Ankara Üniversitesi’nde intihal sınırı yüksek lisans tezlerinde ve doktora tezlerinde %10 olarak belirlenmiştir. Doktora tezlerinde kapak, dipnotlar, alıntılar ve kaynakça filtrelendiğinde kalan oran %10’u geçmemeli, tek kaynaktan alıntı oranı ise %3’ün altında olmalıdır.

Amasya Üniversitesi

Amasya Üniversitesi benzerlik oranının %30 ve altında olması gerekmektedir. Teze standart olarak eklenen yemin Metni ya da Teşekkür sayfası gibi sayfalarda yer alan metinler de oranı yükselteceği için metnin içinde olabildiğince az intihal yapılmış olması gerekmektedir.

Atatürk Üniversitesi

Atatürk Üniversitesi’nde %23 ve altı intihal oranı kabul edilmektedir. Tezlerin bölümleri için belirlenmiş olan oranlar ise şöyledir: Giriş maksimum %22, bulgular maksimum %20, yöntem maksimum %30 ve sonuç kısmı maksimum %20’dir.

Gazi Üniversitesi

Gazi Üniversitesi için belirlenen intihal sınırı %20’dir. Oranın daha yüksek çıkması durumunda enstitü tarafından öğrenciye, çalışmanın düzenlenmesine yönelik uyarı verilmektedir.

Hacettepe Üniversitesi

Hacettepe Üniversitesi senato kararı gereğince alıntılar hariçse %10, alıntılar dâhil ise %30 benzerlik sınırı bulunmaktadır.

Hitit Üniversitesi

Hitit Üniversitesi’nde toplam oranın %30 ve altında olması gerekmektedir. Bunun yanında tek bir kaynaktan en çok %5, sonuç bölümünün de tek başına en çok %5 oranına sahip olması gerekmektedir.

Karadeniz Teknik Üniversitesi

KTÜ için belirlenen benzerlik sınırı %20’dir. Rapor alınırken kapak sayfası ve kaynakça rapora dâhil edilmemektedir.

Her ne kadar oranlar üniversiteye göre değişse de kabul edilebilir intihal oranı %20 olarak düşünülebilir. Elbette daha detaylı bilgi almak için enstitü ile iletişime geçilmeli ya da tez danışmanına sorularak bu konuda bilgi edinilmelidir, aksi halde yüksek intihal sebebiyle tezin kabulü ve teslimi gecikebilir.

Turnitin Nasıl Çalışır?

Turnitin, yüklenen metni akademik veri tabanları, önceden gönderilmiş öğrenci çalışmaları ve internet kaynaklarıyla karşılaştırarak bir “Similarity Index” (Benzerlik Endeksi) üretir. Bu endeks, metnin ne kadarının başka kaynaklarla örtüştüğünü gösterir — ancak önemli bir nokta şudur: benzerlik oranı, intihal oranıyla birebir aynı şey değildir. Doğru şekilde alıntılanmış ve kaynak gösterilmiş bir cümle de sistem tarafından “benzer” olarak işaretlenebilir; bu, raporu okuyan kişinin (danışman/jüri) ayırt etmesi gereken bir durumdur.

Rapor, “Match Overview” (Eşleşme Özeti) bölümünde en yüksek benzerlik gösteren kaynakları sıralar ve metindeki her eşleşmeyi renkli olarak işaretler. Bu, hangi cümlelerin hangi kaynaktan geldiğini görmenizi ve gerekirse düzeltme yapmanızı sağlar.

Benzerlik Oranını Düşürmenin Yöntemleri

Benzerlik oranını düşürmenin en sağlıklı yolu, metni “kelime değiştirerek” aldatmaya çalışmak değil, akademik yazım kurallarına gerçekten uymaktır:

Doğrudan alıntıyı azaltıp parafraza yönelin. Bir kaynaktaki fikri kendi cümlelerinizle, kendi analiz çerçevenizle yeniden ifade etmek hem benzerlik oranını düşürür hem de akademik değer katar.
Alıntıları doğru biçimde işaretleyin. Tırnak içine alınmamış ama başka bir kaynaktan birebir kopyalanmış cümleler, sistem tarafından intihal olarak işaretlenir ve bu ciddi bir akademik ihlaldir — mutlaka tırnak içinde ve kaynağıyla birlikte verilmelidir.
Kaynakçayı ve metodolojik standart ifadeleri ayarlardan hariç tutturun. Çoğu Turnitin ayarında kaynakça bölümü ve alıntılar hesaplamadan hariç tutulabilir — bu ayarın enstitünüzün standart uygulamasına uygun olup olmadığını danışmanınızla teyit edin.
Standart/kalıp ifadelerin oranını göz ardı etmeyi öğrenin. “Bu çalışmanın amacı…” gibi metodolojik kalıp ifadeler, çoğu tezde benzer şekilde geçtiği için yüksek eşleşme gösterebilir; bu genellikle intihal değil, alan yazınının doğal bir sonucudur.
Kendi önceki çalışmalarınızla örtüşmeye dikkat edin (self-plagiarism). Yayımlanmış bir makaleniz veya önceki bir ödeviniz varsa, aynı cümleleri tezde tekrar kullanmak da “kendi kendine intihal” olarak işaretlenebilir; bu bölümlerin de yeniden yazılması gerekir.

Turnitin Raporu Nasıl Okunur?

Rapor değerlendirilirken yalnızca toplam yüzdeye bakmak yanıltıcı olabilir. Dikkat edilmesi gereken üç unsur vardır: tek bir kaynaktan gelen en yüksek eşleşme oranı (tek kaynaktan %5’in üzerinde bir eşleşme genellikle dikkat çeker), eşleşmelerin metnin neresinde yoğunlaştığı (giriş/kaynakça bölümünde yoğunlaşan eşleşmeler genellikle sorun değildir, bulgular bölümünde yoğunlaşan eşleşmeler daha ciddiye alınmalıdır) ve eşleşen içeriğin alıntı olup olmadığı (tırnak içinde ve kaynak gösterilmiş bir alıntı, doğru yapılmışsa endişe kaynağı değildir).

Sık Yapılan Yanlış Anlamalar

Turnitin oranı hakkında en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, “%0 oranın en iyi sonuç olduğu” düşüncesidir — oysa akademik bir tezde terminoloji, standart ifadeler ve doğru alıntılanmış kısa pasajlar nedeniyle %0’a ulaşmak hem gerçekçi değildir hem de gerekli değildir. Bir diğer yanlış anlayış ise “kelimeleri eş anlamlılarıyla değiştirerek oranı düşürmenin” akademik olarak kabul edilebilir bir yöntem olduğudur; bu tür bir yaklaşım, fikrin kaynağını gizlemeye çalıştığı için etik açıdan sorunludur ve bazı enstitüler bunu ayrıca “parafraz istismarı” olarak değerlendirip ek incelemeye tabi tutabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Turnitin raporu %100 doğru mu, hiç yanlış pozitif vermez mi?
Hayır, sistem tamamen otomatiktir ve bağlamı anlamaz. Doğru alıntılanmış, kaynak gösterilmiş içerik de yüksek benzerlik olarak işaretlenebilir. Bu yüzden raporun ham yüzdesi değil, danışman/jüri tarafından yapılan yorumlanmış değerlendirmesi esastır.

Kaynakçadaki referans listesi de benzerlik oranına dahil edilir mi?
Enstitünün Turnitin ayarına bağlıdır. Çoğu kurum kaynakça bölümünü hariç tutacak şekilde ayar yapar, ancak bu standart değildir — kendi enstitünüzün uyguladığı ayarı danışmanınızdan veya enstitü yazışmalarından teyit etmeniz gerekir.

Tezimi birden fazla kez Turnitin’e yükleyip kontrol edebilir miyim?
Bu, enstitünün Turnitin lisans yapısına ve kurum politikasına bağlıdır; bazı enstitüler öğrencilere kendi ön kontrol hakkı tanırken bazıları yalnızca resmi teslim aşamasında tek seferlik kontrol yapar. Kendi enstitünüzün intihal yönergesini kontrol etmeniz önerilir.

Yüksek çıkan bir Turnitin oranı doğrudan tez reddi anlamına gelir mi?
Hayır, otomatik ret anlamına gelmez. Oran, enstitü eşiğinin üzerindeyse genellikle düzeltme için ek süre verilir ve rapor yeniden değerlendirilir. Ancak tekrarlanan, kaynak gösterilmemiş birebir kopyalama tespit edilirse bu akademik disiplin süreçlerini başlatabilir.